balochistan_history7

بلوچستانءِ تاریخ

نبسیوک: میرگل خان نصیر
رجانکار: ناصر محتشمی

قندھارءِ سرا اولی اروش

میرعبداللہ خان کہ شورواک و پشنگءَ آساں آساں گپت، قندھار خلجیءِ ھکومتی ھم ھنچو ھساب کتگ اَت ـ مغرور بوت و مزنیں قبایلی لشکرے مچی کت و گوں ملامحمد عیسیءِ سروکیءَ پہ قندھارءِ تصرف کنگا راھی دات ـ
ملامحمدعیسی جنان و پروشاں کت و چمن رس اِت ـ وھدیکہ خلجی قندھارءِ ھکومت چہ ملامحمدعیسیءِ مول و مرادءَ سھی بوت، مزنین لشکرے چہ افغانان زرتی و پہ جنگا پاد آتک ـ یک جاھے کہ ھنوں " نوکیں کلات" گشگ بیت، شاہ حسین خلجی و ملامحمدعیسیءِ جنگ رست ـ آسرا ملامحمدعیسی کشگ بوت، لشکرا پروش وارت، بازینے کشگ بوت اَنت، آیاں کہ پشت کپت اَنت تتک و شت اَنت ـ

قندھارءِ سرا دومی اُروش

میرعبداللہ خان چہ اولی جنگءِ پروش ورگاءَ و ملامحمدعیسیءِ کشگا سک پہ درد بوت ـ درستیں سردارانی لوٹاینت اَنت و ھُکمی کت کہ لشکرے جم کن اِت ـ اے رندا پدا بلوچاں گوں گیشتریں جوش و جزبگے یکجاہ بوت اَنت ـ پہ اے ھاترا کہ پروش ورگءِ پولنگا بہ شوداَنت و ملامحمدعیسیءِ ھونءَ بہ گراَنت ـ
میرعبداللہ خان گوں مزنیں لشکرے چہ مستنگ رھادگ گپت ـ چہ پشنگ کہ گوست جنگ و کشگ و پُلگی بنگیج بوت ـ پنجاہ و ھشت میل چہ قندھارءَ دور، یک دمگے کہ لیلی مجنونءِ نامءَ مشھوراِنت، شاہ حسین خلجی گوں مزنیں لشکرے گوں میرعبداللہ خان دیم پہ دیم بوت اَنت ـ اولی روچا جنگ نہ بوت بلے رندترا لاشانی سرا لاش کپت ـ میرعبداللہ خان دژمنءِ کتارا پروشت و پہ شاہ حسین خلجی بیڑ برت، بلے شاہ حسین جنگی مردمے نہ اَت، کوششی کت کہ وتارا لشکرءِ تھا چیر بہ دات ـ میرعبداللہ خان شیرے وڑا وتارا پہ شاہ حسین خلجی رسینت و لھتے زھمی جت ، بلے شاہ حسین خلجی لشکرءِ بزیءَ شت و وتارا چیر دات ھچ زھمے آییءَ نہ لگ اِت ـ پدا میرعبداللہ خان بیڑ بُرت بلے افغان سرمچاراں آییءِ دیم گپت و شاہ حسین چہ آییءِ دستءَ در آتکگ اَت بلے آییءِ جند دژمنءِ گپ چلا کپتگ اَت، بلے آییءِ تلاریں ھمت کمے ھم سست نہ بوت، مردانی وڑا مڑاِت ـ ھر نیمگا کہ چکءِ ترّاینت جت و پروشتی ـ بلوچاں وتی خانءَ کہ دژمنءِ تھا دیست، یک مزنیں اروشے کت اِش ـ گوں اے بے باک و بے پروھیں اروشءَ افغان لشکرءِ گام سست بوت اَنت ـ میرفیروزخان رئیسانی محاصرہءَ پروشت و گوں وتی رما وت اِش پہ خان صاحبءَ رسینت ـ شاہ حسین خلجی اولی اروشءَ چہ میرعبداللہ خانءِ زھمءِ زھا پشت کپتگ اَت و دیم پہ قندھار تتکگ اَت ـ بلوچانی اے مردانگین جنگا، افغانءِ لشکر سک ناامیت بوت و شنگ شنگ بوت و جھہ اِت ـ اے مڑاییءَ شاہ حسین خلجی مزنیں پروشے وارت و آییءَ ھزاراں لاش جنگءِ میدانءَ ویل کت، و ھر چہ کہ پشت کپتگ اَت، زرت اَنتی و دیم پہ قندھار شت و کلاتءِ تھا پُتراِت و دروازگی بست ـ
توری میرعبداللہ خان اے جنگا سوبیں بوتگ اَت بلے بازینے چہ آییءِ لشکرا کشگ بوتگ اَت و جنگی واکی ھم سست ترّاِتگ اَت ـ پہ ھم اِش دل پُر کتی نہ کت کہ دیمروی بہ کنت و قندرھارءَ محاصرہ بہ کنت ـ گڈا اے کامیابی غنیمت زانت و دیما نہ کنزاِت ـ البت بیست میل دور چہ قندھار درستیں دمگانی جت و ھر مال و دلوتے کہ دیما ترّاِت جت و زرت و کلاتا پچ ترّاِت ـ

شاہ حسین خلجی و نورمحمد کلوڑءِ تپاکی و بلوچستانءِ سرا اروش کنگ

چہ میرعبداللہ خانءِ دست دراجی و پُل و پانچاں، خلجیءِ ھکومتی ماں قندھار و سند و کچیءِ کلوڑاں سک نگیگ اِتنت ـ پہ ھم اِش آیاں تپاک بوت اَنت کہ میرعبدللہ خانءَ درسے بہ دینت ـ شاہ حسین گوں جنگجوی اِں لشکرے چہ قندھار و نورمحمد گوں لشکرے چہ کچی و سند، یک وھد شالکوٹءِ (کویٹہ) نیمگا رھادگ گپت اَنت ـ میرعبداللہ خان جھد کت کہ اے لشکرانی دیما جدا جدا بہ داریت و کوششی کت کہ میلیت کلوڑ و خلجیءِ لشکراں یک و دگرا گوں ھور ببنت ـ میرعبداللہ خان میرکاڑخان لھڑیءَ مامور کت کہ کلوڑانی ماں بلولانی کورا بہ گرایت، و میرفیروزخان رئیسانیءَ کہ پشنگءِ والی اَت، ماموری کت کہ شاہ حسین افغانءِ لشکرءِ دیما بہ گرایت، و خانءِ وتی جند لشکرءِ مرکزا چہ کلاتءَ دیم پہ مستنگ راہ دات ـ

سردارکاکڑخان لھڑیءِ مرک

نورمحمد کلوڑ بولان کورا گوستگ اَت کہ سردارکاکڑخان لھڑی بی بی نانیءِ دمگا گوں آیی دیم پہ دیم بوت ـ کلوڑانءَ مزنین لشکرے گون اَت، سردارکاکڑخانءِ لشکر چہ آییءِ جندءِ قبیلہءَ یک کسانیں لشکرے اَت ـ مزنین جنگے رست، سردارکاکڑخان گوں وتی لشکرا پہ مرادانگی جنگ کت ـ بلے گوں کلوڑانی بزیں لشکرءَ دیم پہ دیم بیگ ناممکن گپے اَت ـ میرکاکڑخان لھڑی پہ مردانگی و بھادری جنگ کت و آسرا کشگ بوت، و آییءِ لشکرا پروش وارت و یک و یک بوت ـ نورمحمدکلوڑءِ لشکر پہ شالکوٹءِ نیمگا روان و کامیاب بوت ـ

میرفیروزخان رئیسانیءِ موت

پشنگءِ اِرد و گردا میرفیروزخان رئیسانی گوں شاہ حسین خلجی افغانءِ لشکرا دوچار کپت ـ میرفیروزخان جنگءِ تھا زوال کنگ بوت و آییءِ لشکر گوں لشکرءِ نمایندہءَ پشتا کنزاِت و کڈن بوت کہ شالکوٹءِ کلاتءِ تھا محاصرہ ببیت ـ

شالکوٹءِ محاصرہ کنگ

چہ بولانءِ کورا نورمحمد کلوڑ و چہ پشنگ شاہ حسین خلجی گوں وتی لشکراں شالکوٹءَ پُترت اَنت ـ شالکوٹءِ نمایندہ تا آھری ساہءَ گوں آیاں مڑاِت و چہ کلاتءِ پُترگا دیم گیری کت ـ کلوڑ و افغانءِ لشکرا ھوری پشت ماں پشت کلاتءِ سرا اروش اِش کت، بلے نہ توانت اِش بلوچانی تلاریں کتارا بہ پروش اَنت و ھر رند کہ اروش اِش کت، مجبور بوت اَنت کہ پشتا بہ کنزاَنت ـ

میرعبداللہ خانءِ زانت و دور چاری

میرعبداللہ خان ابید چہ اِشی کہ بھادر و مزن دلے اَت، جنگءِ زانت ھم آییءَ سک بازاَت ـ آیی اے کارا مزنیں نادانیءِ زانت کہ گوں چشیں مزنیں لشکرے دیم پہ دیم ببیت ـ آیی ماں بلوچی جنگ و جیڑہ انی تھا باز زانت و تجربہ کتگ اَت، و آییءِ جند بازیں جنگانی کواس و طراح بوتگ ـ پہ اے جنگا بس اے راہ پہ آیی پشت کپتگ اَت ـ خان صاحبءَ وتی لشکر چنت رم کت و ھر رمے گوں یک سردارے سروکیءَ راھی دات اَنت کہ برواَنت چیروکانی دژمنءِ لشکرءِ ھاسیں نیمگاں اُروش بہ کن اَنت ـ ابید چہ اِشی آیی میرسلطان خان شاھوانیءَ نپر کت کہ چہ شرواک و چمنءِ نیمگا دیما روان بہ کنت و پشنگ و چمنءِ درمیانءِ راہءَ پہ شاہ حسین خلجیءِ کمک رسینوکان بہ بندایت و بہ جنت اِش ـ ھمے ڈول ساتکزئی و بنگلزئی گوں وتی قبایل گوں وتی سرداراں ھکم کنگ بوت اَنت کہ بوالانءِ کور بہ بنداَنت تا کہ چہ کچی و سند کلوڑانءَ ورگی چیز مہ رسیت ـ میرعبداللہ خانءِ وتی جند ھم گوں وتی پھتہ کاریں اَپس سواراں غنیمءَ ماں شالکوٹ پریشان کتگ اَت ـ گوں اے کارا دژمنءِ ھیال چہ شالکوٹءِ محصوریں بلوچاں ترّینگ بوت ـ ھمے وھدا میرعبداللہ خان چہ کلوڑ و شاہ حسینءِ جنگی ھمتءَ سرپد بوت ـ پہ ھمے سببءَ خان صاحبءَ جنگ دراج کش کت ـ سارتیءِ موسم بنگیج بوت ـ کلوڑاں چہ سارتیءَ ترسءَ ناتاھیر بوت اَنت و سارتی کہ گیش تر بیاں بوت، زوراِش پہ جھگا دات ـ بولانءِ کورا نادینتگیں بلوچاں خلجیءِ لشکرءِ دیم گپت ـ بلوچاں پہ بے پرواھی خلجی لشکرءِ جانءَ کپت اَنت و بازاِش جت و کشت ـ رند چہ بازیں مالی و جانی نکسانءَ نورمحمد کلوڑ وتی نیم جانین سندی لشکر زرت و بے سوت و سمر کچی پچ ترّاِت ـ
نوں شاہ حسین خلجی تھنا ماں شالکوٹ پشت کپتگ اَت ـ میرعبداللہ خان پہ یک فیصلہ کنوکیں جنگے وتی لشکرءِ یکجاہ کنگءِ چن و لانچءَ لگ اِت ـ بلے پیش چہ اِش کہ میرعبداللہ خان آییءِ سرا مزنیں اروشے بہ کنت، شاہ حسین خلجی وتا وت شالکوٹءَ ویل کت و دیم پہ قندھار رواں بوت ـ آ بلوچانی لشکر کہ راہ اِش بستگ اَت، تا چمن خلجی لشکرءِ پدا کپت اَنت و پریشبان اِش کت ـ گام پہ گام و منزل پہ منزل آیانی مشکلان اِش گیش کنان کت اَنت ـ ھمے پیم میرعبداللہ خانءِ اے بے دروریں بھادری، کواسی و جنگی زانت دو مزنیں اروش کنوکیں دژمن پہ شرّی نکسان دات و بے سوب و سوت تتک و شت اَنت ـ

میرعبداللہ خانءِ دومی اُروش کچیءِ سرا و آییءِ مرک

گوں دژمنءِ پشت کنزگا، میرعبداللہ خانءِ ھمت و ارادہ گیش بوت و پہ آیانی یک یک پروش دیگا، جنگءِ چن و لانچءَ لگ اِت ـ سارتیءِ موسمءَ میرعبداللہ خان لوٹ اِت کلھوڑانءَ بہ جنت ـ پہ ھمے کارا و ماں کسانیں وھدے خان صاحبءَ حکم دات کہ ساراونءِ لشکر مان جھالاوان و خضدار مچ ببیت ـ کلھوڑاں ھم چہ میرعبداللہ خانءِ نیّتءَ سھی بوت اَنت، و آیاں ھم یک مزنیں لشکرے چہ کھچی و سند یکجاہ کنگا لگ اِتنت ـ

میرعبداللہ خان جھالاوانءِ لشکرا حکم دات کہ چہ مولہ و گنداوہ و وتی جندی گوں ساراوانءِ لشکرا چہ کھچی و بولانءِ راہ جنگءِ میدانءَ در پُترت ـ میرعبدللہ خان گوں وتی لشکرا ڈاڈر گپت و سبیءِ نیمگا دیما روان بوت تا کہ گوں جھالاوانءِ لشکرا دوچار بہ کپیت ـ بلے جھالاوانءِ لشکر پہ کچیءِ رسگا باز دیر کت ـ گوں مراد گنجا کلوڑانی نمایندہ و شاہ بوھراءِ سروکیءَ، سندیاں، کچیءِ بلوچاں، جدگالاں و جاموٹاں "جاندری ھر" (جام ڈریھرءِ دمگا سنّیءِ نزیکا گوں میرعبداللہ خان دیم پہ دیم بوت اَنت ـ مزنین جنگے رست ـ توری میرعبداللہ خانءِ لشکر باز کسان تراَت، بلے پہ بھادری و بے پرواھی جنگی کت ـ لاش لاشءِ سرا کپت ـ کلوڑانی ڈڈ دلیں لشکر پشت کنزگا مجبور بوت و آسرا کلوڑانی لشکر تاچینگ بوت، بلے ھمے چست و ایراں تیرے چہ کلوڑانی لشکرا میرعبداللہ خانءِ سینگا لگ اِت ـ زھم میرعبداللہ خانءِ دستا اَت کہ چہ اپسءِ سرا زمینءِ سرا کپت ـ آییءِ بھادریں ارواہءَ بال کت ـ میرعبداللہ خان جنگءِ میدانءَ پہ بامردی مرت ـ آییءِ بچ و ولیعھد، میرمحبت خان ھم اے جنگا گون اَت ـ کلوڑاں پروش وارت و تتک اَنت، ساراونءِ لشکرا تا گاجاں کلوڑانی لشکرا تاچینت ـ ھزاراں کس چہ کلوڑاں کشگ بوت اَنت ـ میتگ و بازاران اِش جت اَنت ـ بلے پہ میرعبداللہ خانءِ مرکا ھر نکسانے کہ بلوچ و بلوچستانءَ بوتگ اَت، گوں اے درستیں کشت و کشاراں بیڑ برابر نہ بوت ـ ظاھرا بلوچ راج سوبین بوتگ اَت، بلے بھادر و جوانمردیں عبداللہ خانءِ مرک گرانیں نکسانے اَت ـ

بلوچانی اے بھادریں جنگول کہ کوھی عقاب، قھارخان و فتح کنوک نام بندگ بوتگ اَت، سال 1731 ءَ "جاندری ھرءِ" دمگا گوں کلوڑاں جنگی کت و کشگ بوت ـ دگہ روایتے ھست اِنت، گش اَنت وھدیکہ لشکر کلوڑانءَ تاچینتگ و پچ تراِتگ اِتنت، سرداراں میرعبداللہ خانءِ جسدءِ پدا گشت اَنت بلے جسد آیانءَ نہ رس اِت ـ اِشی راستے یا دروگ! بلے گپ اِشی نہ اِنت ـ بلے چہ اِشی مھلوکا میرعبداللہ خانءِ راستی،پاک دلی و مھرءِ نشانی و ثبوت رسیت ـ
اے جنگءِ تھا چہ ساراوانءِ لشکرا 700 مردم کشگ بوت ـ جالاوانءِ لشکر تا آسرا کچی نہ پج اِت ـ وھدیکہ میرعبداللہ خانءِ مرکءِ ھال اِش اِشکت چہ ھمودا کہ ھست اَنت یک یک بوت اَنت ـ