Home | تاریخ | نبشتانک | مقالات فارسی | English | حقوق بشر | آزمانک, داستان | شاعرانی دیوان | عکس | زنان و کودکان | زبان و کتاب | اجتماعی، فرھنگ

تاریخ بلوچستان

نبیسوک: گل خان نصیر

رجانکار: ناصر محتشمی

میرمحبت خان

دومی دور

گڈ چہ اِش کہ کلاتءِ خانی چہ میرمحبت خان گِرگ بوتگ اَت، سال 1734 ءَ کساس دو و نیم سالا رند پدا میرمحبت خان گوں نادرشاہءِ حکمءَ کلاتءِ خان بوت ـ اے رندا پہ وتی زاتی پائدہءَ و گوں لھتے نادانیں سردارانی رھشونیءَ آیی وتی آزاتیں بلوچی حکومتءَ باھینت و ایرانیانی گلامی و ایردستیءَ پہ وت گھتر زانت ـ ابید چہ اِشی کہ قبولی کت کہ مالیات بدات و جنگءِ وھدا لشکر دیم بدات، اے ناھودگیں کارا ھم کہ وتی ماتو و براتو گوں وتی برات زاتکا گپت اَنت و قندھار نادرشاہءِ دستا دات اَنت ـ آییءَ میراحمدخانءِ زاتءَ ھنچوشیں پولنگے مانی کت کہ ھچ یکے چہ آییءِ بھادر و جنوانمردیں پشت پداں گوں وتی ھونءَ ششت کتی مہ کن اَنت ـ

پہ اے ھاترا کہ میرمحبت خان گوں سردارانی ھمکاریءَ خان بوتگ اَت، پہ ھمے ھاترا آییءِ حکومتی لھتے سالاں بے اِل و گش سردارانی دستا بوت ـ توری میرمحبت خانءَ دوست نہ بوت کہ سرداراں آییءِ کارءِ تھا دست ماں بکن اَنت، بلے نادرشاہءِ زمانگا آییءَ چشیں واک و دلے نیست اَت کہ گوں سرداراں یک و دو بکنت، و میراھلتازخانءِ آسر آییءِ دیمااَت ـ میرمحبت خان وتی پت و پیروکءِ وڑا بھادر و دلیرے نہ اَت کہ سرداراں چہ آیی چم بجن اَنت ـ آیی یک لیبوکے اَت، ھما ڈول کہ سرادارں بہ لوٹ اِتیں، آیی ھما ڈول کُت ـ

سال 1738ءَ وھدیکہ میراھلتازخان میرنصیرخانءِ دستا کشگ بوت، گڈا میرمحبت خان کمے آسودگ بوت و آیی اے ھیالا کت کہ میرنصیرخان پہ میراھلتازخانءِ بیڑا پاھو دئیگ ببیت، گڈا رند چہ آیی سردارانءَ چہ احمدزئی رندپدا کسے نبیت کہ بیارنت و کلاتءِ خانی بکن اَنت، و کم کم سھت گیری بنگیج کت ـ بلے وھدیکہ میرنصیرخان قصاص نبوت، پدا آییءِ درستیں اُمیت و ارمان شودگ بوت اَنت ـ گوں سرداراں نرم تر و شیرین زبانی کنگا لگ اِت ـ ھمے درگتا نادرشاہ شالکوٹ (کویٹہ) دمگا میراھلتازخانءِ ھون بھا مصادرہ کت و پدا داتی میرمحبت خانءَ ـ

کچی دمگءِ بخشگ و دیگ

گشنت کہ وھدیکہ نادرشاہ ھندوستانءِ سرا اُروش کت، میرنصیرخان گوں و آییءِ مات و آ دگہ سرداران کہ گوں اھلتازخان قندرھار بنداِتنت، بعنوان اسیر نادری لشکرءِ ھمراہ اِتنت ـ سال 1740ءَ وھدیکہ نادرشاہ چہ ھندوستان پچ ترّاِت سند شت و کلوڑانی حکومتی جت و تاراج کت ـ کلوڑان سندءِ عمرکوٹءِ کلاتءَ پناہ برت و گوں نادرشاہءِ لشکرا دیم پہ دیم بوت اَنت، بلے نادرشاہءِ لشکرءِ دیما پروش اِش وارت و آیانی ھون  مپتا ریچگ بوت ـ عمرکوٹ کہ گرگ بوت، کلوڑاں مجبور کنگ بوت اَنت کہ چہ نادرشاہ اطاعت بکن اَنت ـ اے جنگا میان غلام شاہ کلوڑ، سندءِ حاکم دزگیر کنگ و نادرشاہءِ دیما پیش کنگ بوت ـ گڈا بی بی مریم چہ نادرشاہ دسبندی کت کہ کلوڑان آیی لوگواجہءَ بزان میرعبداللہ خانءَ کشتگ،  میان غلام شاہءَ کلوڑ میرعبداللہ خانءِ بدلی کشگ ببیت ـ  نادرشاہءِ زلم و زور کلوڑانی سراَت، بی بی مریمءِ ھبر زورگ بوت، گوں نادرشاہءِ حکمءَ میرمحبت خان لوٹاینگ بوت و ھمے وھدا میان غلام شاہ کلوڑ ھم آرگ و آییءِ دستا دئیگ بوت ـ نادرشاہ حکم دات کہ میرعبداللہ خانءِ بدلی میان غلام شاہ کلوڑ کشگ ببیت ـ بلے میرمحبت خان میان غلام شاہ کلوڑءِ کشگا انکار کت و گشتی اسیر و زندانیءِ کشگ بلوچانی دودءِ ھلاپ اِنت ـ اگر بادشاہ میرعبداللہ خانءِ ھونءِ بیڑا چہ کچیءِ کلوڑاں بگریت و بدات گڈا بزاں منی بیڑ گرگ بوتگ ـ نادرشاہ میرمحبت خانءِ ھبر گپت، کچیءِ درستیں دمگانی چہ کلوڑاں پچ گپت و میرمحبت خانءَ داتنت ـ

کچیءِ بھر و بانگ

کچیءِ جنگا بازیں سردارے چہ ساروانءِ قبایلی سرداراں گوں میرعبداللہ خان کشگ بوتگ اِتنت ـ گڈا وھدیکہ نادرشاہ کچیءَ پچگپت و میرمحبت خانءَ دات، اے دگہ بلوچ قبایلان ھم بھر لوٹ اِت ـ میرمحبت خان کچیءَ سے بھر کت ـ یک بھرے میرعبداللہ خانءِ ھون بھا ـ دومی بھر پہ قبایلان گیشینگ بوت ـ توری آیان جنگءِ تھا گون میرعبداللہ خان گون نہ بوتگ اَنت بلے آیانی پیشگیں شریان شموشگی نہ اَتنت ـ اے بھر ھم خانءِ بھر گیشینگ بوت ـ اے بھرا ھم خان صاحبءَ گوں سرداران و آیانی قبایلاں و ھما ھاسیں کساں کہ جنگءِ تھا گوں بوتگ اَنت بھر کت ـ سیمی بھر ھم گوں ساراوانءِ قبایلان بھر کنگ بوت ـ پہ اے ھاترا کہ اے آھری جنگا بس ساراوانءِ قبایلان گون اِتنت ـ جھلاوانءِ لشکر تا جنگءِ آھرا کچی نہ رس اِت ـ پہ ھمے ھاترا آیانءَ زمین دئیگ نہ بیت ـ

کچیءِ بلوچانی سیالداری گوں کلاتءِ تھتءَ

وھدیکہ گوں نادرشاہءِ حکمءَ کچیءِ درستیں دمگاں خان کلاتءَ دئیگ بوت اَنت ـ آ وھدا کچیءِ بلوچ قبایلاں چوش کہ، رند، لاشار، دیناری، ڈومبکی و مگسی ھمایاں کہ پیشءَ کلوڑانی حکومتءِ  فرمانءِ چیرا اِتنت، نوں خان کلاتءَ گوں ھور کنگ بوت اَنت ـ محبت خان گوں آیاں شری کت درستیں زمینانے کہ چہ آیاں پچ گرگ بوتگ اِتنت پدا ھمایانی جندا دئیگ بوت اَنت ـ

لسبیلہ سرا اُروش کنگ

آ زمانگا لسبیلہ بُلفت خاندانءِ دستءِ چیرااَت ـ سردار پھاڑخان بُلفت بہ عنوان یک حاکمے لسبیلہءَ حکومتی کنگا اَت ـ رند چہ سردار پھاڑخان آییءِ بچ عزت خان بیلہءِ حاکم بوت ـ بلے وھدیکہ عزت خان مرت آییءِ بچ کسان اَت ـ پہ ھمے ھاترا آییءِ مات بزاں میرعزت خانءِ لوگ بانوک بی بی چاگلی حکومتیءِ چست و ایرانءَ دستا گپت اَنت ـ

بی بی چاگلی سکیں بھادر و شیرزالیں جنینے اَت ـ سال 1742ءَ جاموٹ قبیلہءِ سردار میرجام عالی خان بی بی چاگلیءِ ھلاپءَ چست بوت کہ بیلہءِ حکومتیءَ بگریت، بلے سک زوت عُلفت قبیلہءِ دیما پروشی وارت و پدا دیم پھ کلات پچ ترّاِت ـ میرمحبت خان گوں جام عالی خان گشتگ اَت من ترا پہ اے شرطءَ کمک کناں، وھدیکہ تو بیلہءَ گپت باید کلاتءِ فرمانءِ چیرا ببے و ھر مال و زرے کہ بیلہءَ درکیت آیانی نیم مالیاتءِ ھسابءَ کلاتءَ دئيگ ببنت ـ جام عالی خان میرمحبت خانءِ اے ڈکا منّت ـ گڈا میرمحبت خان ملا محمد حیاتءَ گوں جام عالی خان گوں کت کہ برونت جھلاوان لشکرے مچ بکن اَنت ـ ملا محمد حیات چہ جھلاوانءِ قبایلاں لشکرے جم کت و بیلہ سرا اُروشش کت ـ جاموٹاں ھم گوں آیاں بست ـ بی بی چاگلی باز جنگ دات بلے آسرا پروشی وارت و آجز بوت ـ ملا محمد حیات بیلہءَ گپت و ھما ڈول کہ میرمحبت خان حکم کتگ اَت جام عالی خان بیلہءِ سردار کنگ بوت ـ میرجام عالی خان وتی کولءِ مطابقءَ سال پہ سال بیلہءِ آمدنیءِ نیمءَ پہ میرمحبت خان راہ دئیگا لگ اِت ـ

پنجگورءِ سرا اُروش

تا اے وھدا کلاتءِ خانانءَ پکائیں واک و قدرتے مکرانءِ تھا نیست اَت ـ البت مکرانءِ سرداراں پہ اِش کہ وت ماں وت جنگ و جیڑہ  اِتنت، و پہ یک درگرءِ پاترپ دئیگا و مکرانءِ جنگ و تاراج کنگا مدام کلاتءِ خانان اِش لوٹاینت اَنت ـ اے ھما وھدات کہ میرجلب گچکیءِ نواسگ میرشاھو پنجگورءِ سرداراَت ـ ملک دینار گچکی کیچءِ سردار باز واکدارات و آیی لوٹ اِت کہ درستیں مکرانءَ وتی دستءِ چیرا بکنت ـ بلے میرشاھو پنجگورءِ سردار رازی نہ اَت کہ آییءِ دمگا کسے دخالت بکنت و وتا جاڑی کنگااَت کہ ملک دینار گچکیءِ حکومتیءِ پروشگءِ رندااَت ـ آسرا ملک دینار گچکی چہ میرشاھوءِ سرزنشاں و پہ پنجگورءِ گرگا وتی بچءَ میرشیہ عمرءَ یک مزنیں لشکرے دات و دیم پہ پنجگور رھادگ کت ـ میرشیہ عمر پنجگورءِ سرا اُروش کت و میرشاھوا پروشی دات ـ میرشاھو جنگءِ تھا کشگ بوت و میرشیہ عمر پنجگورءِ کلاتءَ کہ عیسیءِ کلات گشگ بیت گپتی ـ

پنجگورءِ گچکیاں چہ دومی میراحمدخانءِ وھدا گوں کلاتءِ خانان سانگ و بنداِتنت ـ میرعیسی گچکی کہ دومی میراحمدخانءِ نواسگ و میرشاھوءِ نزیکیں سیاد اَت، شیہ عمرءِ اُروشءِ وھدا گرمکاں نشتگ اَت ـ وھدیکہ میرشیہ عمر پنجگورءَ گپت، میرعیسی چہ پنجگور جست و کلات شت ـ میرمحبت خان بس پہ سیادیءِ ھاترا پہ میرعیسیءِ بیڑءِ گرگا مزنیں لشکرے چہ ساراوان و جھلاوان جم کت و پنجگورءِ سرا اروشی کت ـ میرشیہ عمرءِ لشکر، میرمحبت خانءِ لشکرءِ دیم داشت کت نہ کت و آسرا میرشیہ عمر "عیسی کلاتءِ" تھا ماں ترینگ بوت ـ تا چل روچا خان صاحبءَ کلات محاصرہ کت، بلے محصورانی ارادہءِ تھا بدلی ئے آرگ نہ بوت و میرشیہ عمر ھما ڈول مقابلہ کنگا اَت، تا وھدیکہ آییءِ مات بی بی روزخاتون سردار ملک دینار گچکیءِ لوگ بانوک چہ کیچ چست بوت و پنجگور پج اِت ـ اے  وھدا میرمحبت خان وتی آھری و فیصلہ کنوکیں جنگءِ چن و لانچااَت کہ بی بی روزخاتون قرآنءَ سرا کت و میرمحبت خانءِ کرّا شت و گشتی پہ اے قرآنءَ بچار شیہ عمرءَ مہ کش ـ میرمحبت خان شیہ عمر بخش اِت ـ اے دگہ روچا شیہ عمر چہ کلاتءَ در کپت و میرمحبت خانءِ سلاماں شت و پھ مدامی سھلی کت و گوں وتی لشکرا دیم پہ کیچ رھادگ گپت ـ میرمحبت خان میرعیسیءِ پتءَ میر للہءَ پنجگورءِ سردار کت و وت چہ پنجگور چست بوت و شت ـ

میرمحبت خان و بلوچ سردارانی تھا ناتپاکی

ھنچو کہ پیشءَ گشگ بوتگ میرمحبت خان خاص چہ نادرشاہءِ بیما وتی سردارانی دستءِ لیبوک اَت ـ توری اے ڈولیں حکومتی کنگ آییءَ دوست نہ بوت، بلے چہ نادرشاہءِ ترسءَ ھچ گشتے نہ کت ـ الّم میرمحبت خان لوٹ اِت وتارا چہ اے سرداراں بگیشینیت و وت ایوک و تھنا ماں بلوچستانءَ حکومتی بکنت ـ بلے کلاتءِ تحتءَ دگہ وارثے ھم ھست اَت، آ دگہ وارث میرنصیرخان اَت کہ انگت زندگ و سلامت قندھار نادرشاہءِ کیمپءِ تھا زندان اَت ـ میراھلتازخانءِ آسر و انجام آییءِ دیما اَت ـ آیی خاموش اَت و چشیں واکے نیست اِتی کہ گوں سرداراں یک و دو بکنت ـ بلے پدا ھم سردارانا آییءِ سرا اوست نیست اَت ـ میرمحبت خان شپ و روچ ھساب کت کہ کدیں چہ سردارانی سرا بہ چُٹیت و سرداراں ھم چیروکانی وت ماں وت سازش کنگااِتنت کہ آییءِ تھتءَ بہ پروش اَنت ـ اِشانی تھا بدگمانی گیش بیان اَت کلاتءَ ھال سر بوت کہ نادرشاہ ماں قندھار کشگ بوتگ ـ نادرشاہ کہ بلوچستانءِ تھا نادر چم کش مشھوراَت وتی وسرک زاتکءِ دستا کشگ بوت ـ و آییءِ آ عظیم و واکمندیں بادشاھی کہ گوں زلم و زورءِ بنردا چست بوتگ اَت یک دمانے چہ اَرش و آزمانءِ بلندیءَ زمینءِ سرا کپت ـ نادرءِ شان و عظمت گوں ھاک و پُلکاں یک بوت ـ آییءِ سپہ سالار و مزنیں مردم پہ آییءِ سلطنتءِ بھر و بانگا گوں یک و دگرا لگ اِتنت ـ خلاصہ چہ نادرشاہءِ مرکءَ میرمحبت خانءِ حکومتی ھم اثرمند بوت ـ نون کہ نادرشاہءِ ترس چہ میرمحبت خانءِ سرا کپتگ اَت، گوں سرداراں یک و دو کنگا لگ اِت ـ آیی نہ لوٹ اِت کہ چدو گیش سرداراں آییءِ کارانی تھا دست مانجنی بکن اَنت ـ آیی پہ وتی واھگانی پورہ کنگا شیرکنیں واب گندگا لگ اِت ـ چہ میرمحبت خانءِ لوٹ و نیّتءِ ترسءَ سرداراں میزاں میزاں وتا گستاہ کنان کت، و اے دلگرانی و نارازیءِ فاصلہ سک مزن بوت ـ