|
Home | تاریخ | نبشتانک | مقالات فارسی | English | حقوق بشر | آزمانک, داستان | شاعرانی دیوان | عکس | زنان و کودکان | زبان و کتاب | اجتماعی، فرھنگی |
||
|
تاریخ بلوچستان نویسندہ: میرگل خان نصیر مترجم: ملک بلوچ تسخیر پشنگ (پشین) اگر چہ میرعبداللہ خان از طرفی بہ کچی، سند، دیرہ جات و مکران تاخت و تاز میکرد، ولی از سوی دیگر قسمت شمالی حکومت او از حملہ مھاجمین افغانی محفوظ نبود و شالکوٹ، مستونگ، تا حدود چاغی حوزہ عملیات رھبران و دزدان افغانی بود ـ میرعبداللہ خان با فارغ شدن از غائلہ اشرف شاہ ضرورت مستحکم کردن و حفاظت مرزھای خود را بیشتر احساس کرد ـ او لشکری بہ میرفیروزخان رئیسانی داد و او را مامور تسخیر پشنگ کرد ـ میرفیروزخان از شالکوت بہ پشین راند و بہ پشنگ حملہ نمود ـ نمایندہ شاہ حسین خلجی حاکم قندھار در پشنگ بہ مقابلہ در آمد ولی خیلی زود شکست خورد و بہ سوی قندھار فرار نمود ـ میرفیروزخان پشنگ را بہ تصرف در آورد و آنرا بہ قلمرو خود ضمیمہ کرد ـ میرعبداللہ خان میرفیروزخان را بہ عنوان حاکم این منطقہ مقرر نمود ـ تسخیر شوراوک با فارغ شدن از مھم پشنگ میرعبداللہ خان لشکری بہ قیادت میرسلطان قائمخان شاھوانی از راہ نوشکی برای تسخیر شوراوک فرستاد ـ میرسلطان قائمخان شاھوانی بریچ ھا را شکست سختی داد و تمام منطقہ را بہ تصرف در آورد ـ میرسلطان قائمخان شاھوانی بہ حکم میرعبداللہ با لشکریان خود کہ بیشتر از قبیلہ شاھوانی بودند در شوراوک ماند و حکومت نمود ـ مناطق زیر نفوز میرعبداللہ خان کہ از این دو نواحی در خطر حملہ بودن اکنون این مناطق کاملا تحت قبضہ او بودند ـ شوراوک و پشنگ در اختیار دو حاکم قدرتمندی بودند کہ با لشکریان خود در آنجا مستقر شدہ و حکومت مینمودند ـ میرعبداللہ خان با نھایت دانشمندی این مناطق ناامن را مستحکم و محفوظ نمود ـ اولین حملہ بہ قندھار میرعبداللہ خان بہ آسانی توانست شوراوک و پشنگ را فتح کند ـ از این پیروزی او قدرت حکومت خلجی ھا در قندھار را غلط ارزیابی نمود ـ با غرور لشکر بسیار بزرگ قبایلی ای فراھم آورد و آنرا بہ قیادت ملامحمد عیسی مامور فتح قندھار نمود ـ ملامحمد عیسی مطلع شد او نیز با لشکر بزرگی برای مقابلہ خارج شد ـ در محلی کہ اکنون "قلعہ جدید" نامیدہ میشود بین ملامحمدعیسی و شاہ حسین خلجی جنگ در گرفت ـ ملامحمدعیسی در جنگ کشتہ شد و لشکریان بہ سختی شکست خورد و صدھا نفر از زیر شمشیر گذشتند و بقیہ یکی یکی پراکندہ شدہ و فرار نمودند ـ حملہ دوم بہ قندھار میرعبداللہ خان از ناکامی، شکست و مرگ ملامحمد عیسی شدیدا ناراحت بود ـ تمام سردارھا را نزد خود فرا خواند و دستور جمع آوری لشکر داد ـ بلوچ ھا اینبار با جوش و خروش بیشتری شروع بہ جمع شدن کردند زیرا آنھا علاوہ بر شستن لکہ ننگ شکست باید خون ملامحمدعیسی را میگرفتند ـ میرعبداللہ خان اینبار با لشکر بسیار بزرگی از مستونگ خارج شد و با گذشتن از پشنگ شروع بہ غارت و قتل عام نمود ـ بہ فاصلہ 58 میلی قندھار و در محلی بنام لیلی و مجنون لشکر بزرگ شاہ حسین بہ مقابلہ لشکر میرعبداللہ خان در آمد ـ در روز اول جنگ در نگرفت ولی کمی بعد از آن لاشہ ھا درغلطتیدند و از کشتہ ھا پشتہ بجای ماند ـ میرعبداللہ خان با شکستن صفوف دشمن خود را بہ شاہ حسین رساند ـ شاہ حسین خلجی مرد میدان نبود و از حملہ بی باکانہ میرعبداللہ خان ترسید و کوشش نمود کہ خود را در داخل لشکریان خود پناہ دھد ـ میرعبداللہ خان چون شیری خود را بہ شاہ حسین رساند و چندین ضربہ شمشیر بر او وارد آورد کہ ھیچ یک از این حملات شمشیر کاری نبودند ـ شاہ حسین در داخل صفوف لشکریان خود فرار نمود ـ میرعبداللہ خان آخرین کوشش خود را بہ عمل آورد کہ خود را بہ او برساند ولی سربازان فدایی شاہ حسین جلوی او را گرفتند ـ شاہ حسین از چنگ میرعبداللہ خان بدر آمد و میرعبداللہ خان خود را در میان صفوف دشمن قرار داشت ـ قدم ھای متسحکم و ارادہ او کمترین لرزشی نداشتند او چون مردی میدان مردانہ در حال نبرد بود و بہ ھر طرف کہ روی برمیگرداند صفھا را میشکست ـ زمانی کہ بلوچھا خان خود را در میان صفوف دشمن دیدند آنھا نیز بشدت حملہ آوردند ـ با این حملات بی باکانہ و شجاعانہ قدم ھای لشکریان افغان سست شدند ـ میرفیروزخان رئیسانی با دستہ تحت فرماندھی خود محاصرہ میرعبداللہ خان را شکست و خود را بہ او رساند ـ شاہ حسین خلجی کہ از تیغ شمشیر میرعبداللہ خان جان سالم بدر بردہ بود بہ سوی قندھار فرار نمود ـ از حملات بی باکانہ بلوچھا ارادہ و ھمت افغان ھا سست شد کہ متفرق گشتہ و فرار نمودند ـ در این جنگ شاہ حسین خلجی شکست سختی خورد و او با بجای گذاشتن ھزار کشتہ در میدان جنگ با باقی ماندہ سپاہ خود را بہ قندھار رساند و وارد قلعہ شد و دروازہ ھای آنرا بست ـ اگر چہ میرعبداللہ خان بظاھر پیروز شدہ بود، ولی نیز تعداد زیادی از لشکریان خود را از دست دادہ بود و قدرت جنگی او تقریبا ضعیف شدہ بود ـ بہ این دلیل او نتوانست بہ محاصرہ فندھار اقدام کند و آنجا را فتح نماید ـ میرعبداللہ خان پیروزی میدان جنگ را غنیمت شمرد و از پیشروی باز ایستاد ـ او تمام مناطق را تا بیست میلی قندھار غارت نمود و ھر چہ از مال و مواشی را کہ دید جمع کردہ و با خود برد ـ حملہ متحدانہ شاہ حسین خلجی و نورمحمد کلود بہ بلوچستان از غارت و درازدستی ھای میرعبداللہ خان حکومت خلجی ھا در قندھار و کلود ھای سند و کچی بہ تنگ آمدہ بودند ـ بہ این منظور اینبار آنھا متحد گشتند و عھد نمودند کہ میرعبداللہ خان را بہ سزای اعمالش برسانند ـ شاہ حسین خلجی با لشکری جرار از قندھار و نورمحمد با تعداد زیادی از لشکریان از کچی و سند ھمزمان بہ طرف شالکوت (کویتہ) حرکت نمودند ـ میرعبداللہ خان سعی نمود کہ دو نیروی حریف را جداگانہ متوقف کند و سعی نمود نگذارد کہ نیروھای خلجی و کلود بہ آسانی بیکدیگر ملحق شوند ـ میرعبداللہ خان برای تحقق این منظور میرکاکرخان لھری را مامور متوقف نمودن کلودھا در درہ بولان نمود و میرفیروزخان رئیسانی را کہ فرماندار پشنگ بود ماموریت داد کہ سپاہ افغانی شاہ حسین را متوقف نماید و خان خود مرکز سپاہ را از کلات بہ مستونگ منتقل نمود ـ مرگ سردار کاکرخان لھری نورمحمد کلود داخل درہ بولان شدہ و پیشروی میکرد تا آنکہ میرکاکرخان لھری در محلی بنام بی بی نانی متوقف نمود ـ تعداد کلودھا بسیار زیاد بود و سردار کاکر تنھا تعداد کمی از سپاھیان قبیلہ خود را بہ ھمراہ داشت ـ جنگ سختی در گرفت و سردار کاکر و ھمراھانش با نھایت بھادری جنگیدند ولی بہ دلیل کثرت نفرات لشکر دشمن پیروزی بر آنھا ناممکن بود ـ میرکاکرخان با شجاعت نبرد نمود در جنگ کشتہ شد ـ لشکر او شکست خورد و پراکندہ گردید و نورمحمد کلود بہ پیشروی بہ سوی شالکوت (کویتہ) موفق گردید ـ مرگ میرفیروزخان رئیسانی میرفیروزخان رئيسانی در اطراف پشنگ بہ مقابلہ لشکر افغانی شاہ حسین خلجی در آمد ـ میرفیروزخان رئيسانی در جنگ کشتہ شد و لشکر او بہ قیادت معاون سپاہ عقب نشینی نمود و مجبور گردید کہ در شالکوت بہ محاصرہ در آید ـ محاصرہ شالکوت (کویتہ) نورمحمد کلود از درّہ بولان و شاہ حسین خلجی از پشنگ وارد منطقہ شالکوت شدند ـ معاون شالکوت با نھایت دلاوری تا آخرین لحظہ از قلعہ دفاع نمود ـ کلودھا و افغانھا مشترکا حملاتی پی در پی انجام دادند ولی نتوانستند در ارادہ بلوچھای محاصرہ شدہ خللی وارد کنند و با ھر بار حملہ مجبور گردیدند کہ عقب نشینی کنند ـ تدبیر میرعبداللہ خان میرعبداللہ خان علاوہ بر شجاعت و استقلال رای در فن جنگ نیز استادی ماھر بود ـ او جنگیدن با چنین سپاہ گرانی را خلاف عقل، تدبیر و دانشمندی می دید ـ او جنگ و گریزھای بلوچی مھارت و تجربہ کافی داشت و خود مبتکر و طراح چنین جنگھایی بود ـ در این وضعیت تنھا این شکل از جنگ برای او امکان پذیر بود ـ او لشکر خود را بہ گروہ ھای متعددی تقسیم نمود و رھبری ھر گروہ را بہ سرداری سپرد و ھر دستہ را مامور حملہ و گریز مخفیانہ بہ قسمت خاصی از سپاہ دشمن نمود ـ علاوہ بر آن او میرسلطان قائمخان شاھوانی را از شوراوک مامور پیشروی بہ چمن نمود و دستور داد کہ کمک ھای پشت جبھہ شاہ حسین خلجی را قطع نماید ـ بہ ھمین طریق قبایل ساتکزئی و بنگلزئی بہ قیادت سردارھایشان ماموریت یافتند کہ راھھای درّہ بولان را بند آورند تا کہ از سند و کچی برای کلودھا مواد غذایی و کمک نرسد ـ میرعبداللہ خان خود با دستہ اسب سوارش غنیم را در شالکوت با جنگ و گریزھای چریکی و شبیحون پریشان خاطر کردہ بود ـ بدین طریق توجہ دشمن از بلوچھای محصور در شالکوت گرفتہ شد ـ در این زمان میرعبداللہ خان از ھمت کلودھا و قدرت جنگی شاہ حسین اطلاع درست یافت ـ بدین سبب خان جنگ را طولانی نمود ـ فصل سرما شروع شدہ بود ـ کلودھا بہ دلیل سردی ھوا نا آرامی نشان دادند و با شدت سرما شروع بہ فرار نمودند ـ بلوچھایی کہ بہ دفاع از درّہ بولان ماموریت یافتہ بودند چون بلای بی درمانی بہ آنھا حملہ مینمودند ـ القصہ نورمحمد با اتلاف جان تعداد زیادی از سپاھیان و تحمل خصایر مالی فراوان با لشکریان نیمہ جان سندی و باقی ماندہ لشکر کچی بدون رسیدن بہ ھدف بہ کچی بازگشت ـ شاہ حسین خلجی در شالکوت تنھا ماند ـ میرعبداللہ خان در این زمان برای نبردی تعیین کنندہ شروع بہ جمع آوری لشکریان خود نمود ـ ولی قبل از آنکہ میرعبداللہ خان بہ شاہ حسین خلجی حملہ کند او خود بخود شالکوت را رھا کردہ و شروع بہ عقب نشینی بہ سوی قندھار نمود ـ دستہ ھای بلوچھایی کہ مامور راھبندان بودند تا چمن آنھا را پریشان کردہ، قدم بہ قدم و منزل بہ منزل بہ مصائب و مشکلات آنھا افزودند ـ بدین شیوہ میرعبداللہ خان با شجاعت بی مثال، دانشمندی و تدبیر جنگ دو نیروی بزرگ دشمن مھاجم را با تحمیل خصایر زیاد بدون رسیدن بہ ھدف مجبور بہ عقب نشینی کرد ـ
|
||
