history of balochistan11

تاریخ بلوچستان

نویسندہ: میرگل خان نصیر

مترجم: ملک بلوچ

حملہ دوم میرعبداللہ خان بہ کچی و مرگ او

با عقب نشینی بدون نتیجہ مھاجمین ھمت، ارادہ و اعتماد بہ نفس میرعبداللہ خان استحکام بیشتری یافت و برای شکست تک تک حریفان شروع بہ آمادگی رزمی نمود ـ میرعبداللہ خان در موسم سرما میخواست بہ کلودھا حملہ نماید ـ بدین سبب با فاصلہ کمی خان بلوچ حکم جمع شدن لشکر جالاوان را در خضدار و لشکر ساراوان را در مستونگ صادر نمود ـ کلودھا از ارادہ حملہ میرعبداللہ خان با خبرگردیدند و آنھا نیز از کچی و سند شروع بہ جمع آوری لشکر بزرگی کردند ـ میرعبداللہ خان دستور داد کہ لشکر جالاوان از راہ مولہ گنداوہ حملہ کند و خود با لشکر ساراوان از راہ بولان وارد میادین کچی شد ـ او دادر را تصرف نمود و بہ سوی سبّی پیشروی نمود تا بہ لشکر جالاوان برسد ـ اما لشکر جالاوان برای رسیدن بہ کچی بسیار تاخیر نمود ـ بہ قیادت مرادگنجا نایب حاکم کلودھا و شاہ بوھرا، سندی ھا، بلوچھای کچی، جدگالھا و جاموت ھا با لشکری قدرتمند در محل "جاندری ھر" (جام دریھر) واقع در نزدیکی سبّی بہ مقابلہ میرعبداللہ خان در آمدند ـ جنگ سختی در گرفت ـ لشکر میرعبداللہ خان اگر چہ از نظر تعداد در مقایسہ با نیروی حریف اندک بود ولی با بی باکی و رشادت جنگ نمود ـ در میدان از کشتہ ھا پشتہ بجای ماند ـ لشکر نیرومند کلودھا مجبور بہ عقب نشینی شد و در ادامہ جنگ قدم ھای لشکریان کلود بہ عقب باز گرداندہ شدند ـ از میان لشکر دشمن تیری بہ سوی سینہ میرعبداللہ خان شلیک شد کہ در سینہ او جای گرفت ـ میرعبداللہ خان کہ شمشیر بہ دست در حال نبرد بود از روی زین اسب بہ زمین آمد و روح دلیر و شجاع او از کالبد وجود بہ پرواز در آمد ـ میرعبداللہ خان دلاورانہ در میدان جنگ چون سرباز دلیری بہ شھادت رسید ـ فرزند بزرگتر و ولیعھد او میرمحبت خان در این جنگ شرکت داشت ـ کلودھا در این جنگ بہ سختی شکست خوردہ و فرار نمودند ـ لشکر ساراوان آنھا را تا گاجان تعقیب نمودند ـ ھزاران نفر را بہ قتل رساندند و آبادیھا را ویران نمودند ولی ضربہ و خصارتی کہ بر اثر قتل میرعبداللہ خان بر بلوچستان و مردم بلوچ وارد آمد نمیتوانست با این قتل و غارتگری ھا تلافی شود ـ بلوچھا بہ ظاھر از میدان جنگ پیروز بازگشتند ولی در حقیقت با از دست رفتن سردار دلیرشان شکست خوردہ بودند ـ این خان شجاع جنگجو و بھادر بلوچھا کہ بہ عقاب کوھی، قھارخان و فاتح لقب گرفتہ بود در سال 1731 در محل جاندری ھر در مصاف با کلودھا کشتہ شد ـ روایت است کہ سردارھای بلوچ بعد از بازگشت از تعقیب کلودھا ھر چہ جستند جسد میرعبداللہ خان را نیافتند ـ در درستی و نادرستی این روایت بحثی نیست ـ ولی این مسئلہ نشاندھندہ ثبوت علاقہ، اخلاص و عقیدہ مردم بہ میرعبداللہ خان را نشان می دھد ـ در این جنگ 700 نفر از لشکریان ساراوان کشتہ شدند ـ لشکر جالاوان در آخر ھم بہ کچی نرسید ـ آنھا با شنیدن خبر مرگ میرعبداللہ خان از ھمانجایی کہ بودند پراکندہ شدند ـ

میرمحبت خان

دورہ اول

میرعبداللہ خان سہ فرزند پسر بہ نامھای میرمحبت خان، میراھلتازخان و میرنصیرخان داشت ـ میرمحبت خان اگر چہ فرزند بزرگتر و ولیعھد بود ولی بہ دلیل آنکہ مادر او از طایفہ جت کہ بلوچھا از نظر طبقہ بندی نژادی آنرا پایین تر میشماردند، بدین دلیل تعدادی از سردارھا مخالف انتخاب میرمحبت خان بہ عنوان خان بودند ـ

بی بی مریم مادر میراھلتازخان نصیرخان از خاندان اھلتاززئی بود ـ بدین خاطر بخشی از سردارھا میخواستند کہ بجای انتخاب میرمحبت خان، حق انتخاب را بہ میراھلتازخان بدھند کہ بہ عنوان خان کلات انتخاب شود ـ از آنجائیکہ میرمحبت خان نزد پدر بسیار عزیز بود و در زمان حیاط خود او را بہ عنوان ولیعھد انتخاب کردہ بود بہ این دلیل سردارھا بہ خاطر احترام بہ خواست میرعبداللہ خان، میرمحبت خان را در سال 1731 بہ عنوان خان کلات تعیین نمودند ـ میرمحبت خان بہ برادران خود مشکوک بود ـ بعد از انتخاب شدن بہ عنوان خان کلات او برادران خود، میراھلتازخان و میرنصیرخان را بہ اتفاق مادرشان بی بی مریم از کلات بیرون نمود و آنھا را در مستونگ مستقر نمود و برای تامین مخارج آنھا درآمد مالیات مستونگ را بہ آنھا واگذار کرد ـ میرمحبت خان تن پرور و بد زبان و شدیدا شروع بہ سخت گیری شدید سردارھا نمود ـ بہ این دلیل بعد از مدت زمان کوتاھی سردارھای موافق ھم بہ صف مخالفین او کہ از ابتدا مخالف انتخاب شدن او بہ عنوان خان کلات بودند پیوستند ـ میرلشکری رئیسانی سرکردہ آن گروہ از سردارانی بود کہ از ھمان اوایل نسبت بہ انتخاب شدن میرمحبت خان بہ عنوان خان مخالفت داشت و طرفدار میراھلتازخان بود ـ سختگیری ھای میرمحبت خان بہ میرلشکری سرکردہ مخالفین او این فرصت را داد کہ لب بگشاید ـ او در پاسخ بہ تمام سردارھایی کہ خاطرشان از میرمحبت خان رنجیدہ شدہ بود وعدہ ھای بسیار بزرگ داد و آنھا را با خود ھمنوا کردہ و مخفیانہ بہ اتفاق آنھا برای گرفتن کلات شروع بہ آمادگی نمود ـ میرمحبت خان خانی عیاش و کارھای او نادرست بودند ـ بیشتر وقت او با ھمنشینی و خوش مجلسی با زنان و کنیزکان میگذشت و یا با تعدادی از اوباش و ارازل و چاپلوس چرب زبان بسر میبرد ـ سردارھا از او بہ تنگ آمدہ بودند و قبایل او را نالایق میپنداشتند و از او نفرت مینمودند ـ میرلشکری شدیدا مشغول فعالیت بر علیہ او بود و او از ھیچ چیزی خبر نداشت ـ میرلشکری مخفیانہ در اوایل 1733 میلادی روزی وارد کلات شد ـ افسران مخصوص میرمحبت خان را ملاقات نمودہ و با دادن رشوہ ھای کلان آنھا بہ سوی خود آورد ـ پیغام میراھلتازخان را بہ سردارھا و نگھبانان قبایلی کلات رساند و آنھا را نیز بر خلاف میرمحبت خان آمادہ نمود ـ او در سکوت و خاموشی برنامہ گرفتن کلات را بدون آنکہ قطرہ خونی بریزد بر خلاف میرمحبت خان آمادہ نمود ـ او در سکوت و خاموشی برنامہ گرفتن کلات را بدون آنکہ قطرہ خونی بریزد کامل نمود و بہ مستونگ بازگشت ـ میرمحبت خان از تمام وقایع، سازش و بازی ھا ذرہ ای خبر نداشت ـ از این واقعہ میتوان ارزیابی نمود کہ درباریان میرمحبت خان تا چہ اندازہ با او وفادار بودند ـ

دستگیری میرمحبت خان

میرلشکری در بازگشت بہ مستونگ در خفا میراھلتازخان و دیگر سردارھا را برای گرفتن کلات آمادہ نمود ـ روزی بہ ھمراھی میراھلتازخان و سردارھا و تعدادی سوار از مستونگ خارج شد و شب عید خود را بہ کلات رساند ـ دروازہ بانان و نگھبانان قلعہ کہ در سازش شریک شدہ بودند دروازہ ھا را بر روی آنھا گشودند ـ بعد از ورود بہ قلعہ آنھا مخفیانہ با کمک و راھنمایی ھای ملازمین خاص بہ خوابگاہ میرمحبت خان داخل شدند ـ خان در حال خواب و استراحت بود کہ او را بیدار کردند و دستگیر نمودند ـ

تظاھرات ساکنین کلات

شاھوانی ھای اسکلکو، لانگوھای منگوچر و دھوارھای کلات از طرفداران میرمحبت خان بودند ـ روز بعد زمانی کہ آنھا خبر دستگیری میرمحبت خان و گرفتن تخت کلات توسط اھلتازخان را شنیدند در کلات جمع شدند و در شھر تظاھرات نمودند ـ افراد میرلشکری بسیار اندک بودند و او برای کنترل کلات بہ اندازہ کافی نیرو نداشت ـ از این پیشامد او سخت پریشان بود ولی در اینجا نیز عقل بہ میرلشکری یاری نمود ـ تدبیر و اندیشہ را بہ کار گرفت و با ارسال سلام و پیام با رھبر تظاھرات کنندگان تماس گرفت ـ در نھایت تظاھر کنندگان از حمایت میرمحبت خان دست کشیدند و پراکندہ شدند ـ میرلشکری بلا درنگ میرمحبت خان را از کلات خارج نمود و او را تحویل تضاھرکنندگان داد ـ در ھمین زمان نیروھای میرلشکری وارد کلات شدند و امنیت را تامین کردند ـ میرمحبت خان چند روزی نزد شاھوانی ھا در اسکلکو و سپس بہ ود رفت ـ میرلشکری با بکار گرفتن عقل و حکمت بدون ریختن قطرہ خونی بہ زمین میرمحبت خان را معزول نمود و میراھلتازخان را بر تخت حکومت کلات نشاند ـ

www.balochetawaar.com