history of balochistan12

تاریخ بلوچستان

نویسندہ: میرگل خان نصیر

مترجم: ملک بلوچ

میراھلتازخان

در آغاز سال 1733 میرمحبت خان با سازش ھای میرلشکری گرفتار شد و بعد از دستگیری بہ تظاھر کنندگان طرفدار او تحویل دادہ شد ـ روز دوم نیروھای کمکی از مستونگ بہ کلات رسیدند و میرلشکری بہ اتفاق دیگر سردارھا میراھلتازخان را بہ عنوان خان کلات تعیین نمود ـ

میراھلتازخان در مدت زمان کوتاھی از نظر سردارھا افتاد ـ او چون برادر بزرگش میرمحبت خان فردی ضدی، کینہ توز، کوتاہ اندیش، عیاش طبع و کم فھم بود ـ بعد از انتخاب شدن بہ خانی کلات سعی نمود کہ خود را از سردارھا بدور نگھدارد و تمام وعدہ ھای دادہ شدہ بہ میرلشکری و سردارھا را کہ برای رسیدن بہ مقام خانی متقبل نمودہ بہ دست فراموشی سپرد ـ

تا این زمان او چون میرعبداللہ خان لشکر خاصی نداشت کہ بوسیلہ آن سردارھا از او بیم داشتہ باشند، ولی با این وجود میخواست با سختی و فشار سردارھا را مطیع خود سازد و مطلق العنان با زور و فشار حکومت نماید ـ در این زمان سردارھای قدرتمند و آزاد منش نمیتوانستند خودسری ھای اھلتازخان را تحمل نمایند ـ زمانی آنھا دیدند کہ میراھلتازخان رنگ عوض نمودہ، آنھا نیز برای مقابلہ او آستین ھا را بالا زدند ـ میرمحبت خان مدعی تخت در "ود" زندگی میکرد ـ قدرت قبایلی در دست سردارھا بود ـ میراھلتازخان فقط اسما خان بود ـ میرلشکری رئیسانی و سردارھای طرفدار او کہ تعدادشان بسیار اندک بود تاکنون ھم از میراھلتازخان طرفداری میکردند ـ میر لشکری فردی دانا و در کارھا با تجربہ بود ـ او ھر چند سعی نمود کہ میراھلتازحان را از موقعیت آگاہ نماید کہ در این زمان تفرقہ با خانھا درست نیست و یادآور شد کہ بہ وعدہ ھای دادہ شدہ بہ سردارھا عمل نماید، ولی راھنمایی ھای نیک میر لشکری در میراھلتازخان خودسر و کم فھم اثر ننمود و او بر عکس عمل نمود ـ او علاوہ بر فشار بہ سردارھا شروع بہ سختگیری با عامہ مردم نمود و موجب آن گردید کہ قدرت سردارھا بیشتر محکم و باثبات تر شود ـ

حضور مجدد میرمحبت خان در کلات

سردارھا از میر اھلتازخان ناامید شدند و خواستند کہ میرمحبت خان بہ کلات بیاید ـ اینبار میرمحبت خان از عقل و خرد کار گرفت و از میراھلتازخان تقاضا نمود کہ بہ او اجازہ دادہ شود کہ او بہ عنوان فردی از رعایا بتواند در کلات زندگی کند ـ میراھلتازخان کوتہ اندیش بدون آنکہ با میرلشکری و سردارھای طرفدار خود در اینمورد مشورت کند اجازہ داد کہ میرمحبت خان برای زندگی بہ کلات بیاید ـ میرلشکری و دوستان سردارش از این بابت بہ شدت از میراھلتازخان ناراض شدند و خود را از وقایع و حوادث دربار کنار کشیدند ـ سردارھای مخالف کہ خواھان آمدن میرمحبت خان بہ کلات بودند اکنون قدرت بیشتری یافتند و شروع بہ سازش و تبلیغ بر علیہ میراھلتازخان نمودند ـ میرمحبت خان با ملاقات با سردارھای موافق و مخالف خود از ھرگونہ دلجویی و نوازش آنھا کوتاھی ننمود ـ

آخرین سعی میرلشکری

زمانی میرلشکری دید کہ نتیجہ تمام کارھای او بہ باد میرود نتوانست آرام بنشیند و برای آخرین بار سعی در آگاہ کردن میراھلتازخان نمود ـ او شبی مخفیانہ نزد اھلتازخان رفت و او را از تمام وقایعی کہ در حال اتفاق افتادن بودند آگاہ کرد و یادآور شد کہ میرمحبت خان مشغول سازش ھای خطرناکی بر علیہ او است و سردارھای مخالف از او طرفداری میکنند ـ او بر این نکتہ نیز تاکید نمود کہ تاکنون ھم دیر نشدہ و وقت باقی است کہ از غفلت فاصلہ گرفتہ شود و کینہ و ضدیت رھا شود و درخواست نمود کہ توجہ بیشتری بہ سردارھا دادہ شود ـ وعدہ ھای دادہ شدہ عملی شوند و با سردار با عنایت، شفقت، خلوص و مھربانی رفتار شود تا سردارھا میرمحبت خان را رھا نمودہ و بہ سوی شما بیایند ـ میرلشکری سعی نمود کہ میراھلتازحان را بفھماند کہ وقت آن رسیدہ است کہ چنین عمل نماید و نباید چنین وقت گرانبھایی بہ غفلت گذراندہ شود و حتی میرلشکری رھنمود داد کہ اگر شما اینطور نمیکنید تنھا راہ نجات شما آن است کہ میرمحبت خان را از میان برداری تا ریشہ این سازش ھا خشک شود ـ بہ مصداق " مگر نرود میخ آھنی در سنگ " نصایح مدبرانہ و مشفقانہ میرلشکری ھیچ اثری بر میراھلتازخان ننمود و روز دوم زمانی کہ دربار پر از مردم بود او گفتہ ھای میرلشکری را در ملا عام افشا نمود ـ میرلشکری از این بابت ناراض شد و روز دوم بہ کانک رفت و بعد از مدتی بہ کلات باز گشت ـ

احضار میراھلتازخان بہ قندھار

بعد از ناراض شدن میرلشکری و رفتن او میرمحبت خان کاملا بر دربار مسلط شد ـ او ھنوز در حال سازش با سردارھا بود کہ در اوایل سال 1737 از طرف نادرشاہ ایرانی حکمی برای میراھلتازخان رسید کہ ھر چہ زودتر خود را بہ قندھار رساندہ و سر تسلیم فرود آورد و اطاعت او را قبول نماید ـ با رسیدن حکم ناگھانی نادرشاہ میرمحبت خان نشانہ کامیابی خود را در آن دید ـ زیرا شکایت بردن بر خلاف میراھلتازخان و کامیاب نمودن نقشہ ھای خود فرصت خوبی در حال بدست آمدن بود ـ او بہ سردارھا گوشزد نمود کہ بہ ھر طریقہ ممکن میراھلتازخان را برای رفتن بہ قندھار آمادہ نمایند کہ سردارھا او را برای رفتن بہ قندھار و اطاعت حکم نادرشاہ آمادہ کردند ـ در این زمان میراھلتازخان قلبا بہ سردارھا اعتماد نداشت و اعتماد بہ نفس او نیز سست شدہ و چنین احساس مینمود کہ بازی را باختہ است ـ اکنون ھیچ کاری از دست او بر نمیامد و قادر نبود کہ عملی انجام دھد ـ او برای مشاورہ مجبور گردید کہ میرلشکری را از کانک بحضور طلبد ـ میرلشکری از تمام وقایع و حوادث مطلع بود و با آمدن بہ کلات در طی ملاقات با میراھلتازخان صراحتا گفت ھیچ کاری از دست بر نمی آید " سردارھا از شما ناراض ھستند و از میرمحبت خان طرفداری میکنند ـ جواب رد دادن بہ نادرشاہ و مقابلہ با سردارھا اکنون امکان پذیر نیست ـ شما باید بہ قندھار بروید و چنین گفت کہ بہ محض رسیدن بہ قندھار نادرشاہ شما را از تخت معزول خواھد کرد و میرمحبت خان را بہ جای شما خواھد نشاند، زیرا شما تخت را بہ زور و وارث حقیقی تخت میرمحبت خان است و او اعتماد سردارھا را نیز بہ ھمراہ دارد ـ من مطمعنا اینرا نیز میتوانم بگویم، زمانی کہ در حضور نادرشاہ برسید تمام سردارھا بر خلاف شما شکایت خواھند برد و خواستار آن خواھند شد کہ میرمحبت خان بہ عنوان خان کلات تعیین گردد ـ زیرا سردارھا شما را نمیخواھند ـ میرلشکری بیاد آورد زمانی کہ وقت کار بود شما نصایح من را قبول نکردید و در ملا عام اسرار را افشا نمودید و مرا بدنام کردید ـ اکنون کہ کنترل از دست رفتہ و بہ نھایت خود رسیدہ من چہ کاری میتوانم انجام دھم؟ اکنون شما خود بروید و سزای غفلت ھای خود را ببینید و من ھیچ کاری ندارم ـ " ھر چند میراھلتازخان خواست کہ میرلشکری بہ ھمراھی او بہ قندھار برود او نکرد ـ میراھلتازخان نہ جای ماندن و نہ پای رفتن داشت زیرا ماندن و رفتن برای او یکسان تباہ کن بودند ـ او از نظر دوستان و رفقا افتادہ بود و ھمہ از او روی برمیگرداندند ـ میرلشکری کہ میراھلتازخان بہ او اعتماد داشت از ھمراھی او سر باز زد ـ میراھلتازخان در آخر تن بہ تقدیر داد و با ھمراہ بردن میرمحبت خان و چند سردار طرفدار او بہ قندھار رفت ـ

www.balochetawaar.com