history of balochistan13

تاریخ بلوچستان

نویسندہ: میرگل خان نصیر

مترجم: ملک بلوچ

‏عزل و گرفتاری میراھلتازخان

با رسیدن بہ قندھار میراھلتازخان اطاعت از نادرشاہ را قبول کرد ـ نادرشاہ از این بابت خشنود شد و بہ او خلعت فاخرہ بخشید ـ روز دوم میرمحبت خان بہ اتفاق سردارھا بہ حضور نادرشاہ رسید و شکایتی بر خلاف میراھلتازخان ارائہ نمود کہ در آن درخواست آمدہ بود کہ وارث تخت کلات او یعنی میرمحبت خان است و میراھلتازخان را متھم نمود کہ او را فریب دادہ و تخت را غاصبانہ گرفتہ است ـ در جواب سئوال نادرشاہ تمام سردارھا یک زبان شدہ و ادعای میرمحبت خان را تایید کردند ـ در شکایت نامہ چنین آمدہ بود کہ میراھلتازخان قابلیت حکمرانی را ندارد و بی لیاقت و ظالم است ـ او با گوش فرا دادن بہ چند مشاور خودغرض و خودخواہ در حال برباد نمودن مملکت است ـ نادرشاہ بعد از شنیدن شکایت میرمحبت خان و سردارھا، میراھلتازخان را برای جوابدھی و روشن شدن جریان طلب نمود ـ برای او طرفداران دیگر بجز میرکمال خان اھلتاززئی و سلطان زھرو بنگلزئی در نیامد ـ الغرض نادرشاہ حق را بہ میرمحبت خان داد و میراھلتازخان را معزول نمود ـ

بہ تخت نشستن دوبارہ میرمحبت خان

باحمایت سردار ھای بلوچ نادرشاہ میرمحبت خان را بہ عنوان خان کلات تعیین نمود و بہ او خلعت ھای فاخرہ بخشید و بنا بہ خواست او میرکمال خان اھلتاززئی، سردار بنگلزئی، علی دربان و مھرعلی بہ اتفاق میراھلتازخان دستگیر شدہ و در قندھار زیر نظر قرار گرفتند ـ میرمحبت خان چندروزی در دربار نادری ماند ـ نادرشاہ نھایت رضایت را اظھار نمود و با دادن پانصد سوار بہ سرپرستی سپھسالار لطف علی ایرانی آنھا را برای رفتن بہ کلات مرخص نمود ـ با رسیدن لطف علی ایرانی بہ کلات او با شکوہ و جلال میرمحبت خان را بر تخت نشاند ـ در تاریخ بلوچھا این روز یکی از شومترین روزھا بود زیرا زور و فشار بار یک حکومت خارجی برای ھمیشہ بر دوش بلوچھای آزادمنش گذاشتہ شد ـ میر محبت خان بعد از نشستن بر تخت حکومت میرنصیرخان و مادرش بی بی مریم و مراد علی فرزند میراھلتازخان را بہ ھمراھی و حراست سپھسالار لطف علی بہ قندھار نزد نادرشاہ فرستاد و برای تامین مخارج آنھا منطقہ شالکوت "کویتہ" را بہ نارشاہ واگذار نمود ـ

قتل میراھلتازخان

میراھلتازخان و میرنصیرخان حدودا دو سال در اردوگاہ نادرشاہ تحت نظر بودند ـ روزی در اوایل سال 1738 میلادی بین دو برادر روی مسئلہ ای بگومگویی در گرفت کہ میراھلتازخان از آن عصبانی شد و خواست با شمشیر بہ میرنصیرخان حملہ برد ـ میرنصیرخان نزدیک ایستادہ بود ـ قبل از آنکہ میراھلتازخان بہ او حملہ نماید میرنصیرخان شمشیر را از میان کشید و بہ محض درآمدن شمشیر از میان او شکم میراھلتازخان را درید ـ رودہ ھای میراھلتازخان از شکم بیرون افتادند و او ھمانجا درگذشت ـ

دیباخہ

میرمحب خان

میرمحبت خان بعد از عزل بہ سال 1737 میلادی تقریبا بعد از دو سال و نیم بار دیگر بہ حکم نادرشاہ بہ خانی کلات تعیین شد ـ اینبار برای منافع شخصی خود و بہ صلاحدید سردارھای نا عاقبت اندیش میرمحبت خان دولت مستقل و بلوچی خود را بہ قمار با بیگانگان گذاشت ـ او بندگی و زیردستی ایرانیھا را بر خود گوارا نمود ـ او علاوہ بر قبول پرداخت مالیات، دادن لشکر در زمان جنگ و ارسال یک تعداد سھمیہ لشکر در زمان جنگ را در زمان صلح و نیز فرستادن نامادری، برادر و پسر برادر خود را بہ عنوان اسیر نزد نادرشاہ بر خود گوارا نمود ـ او چنان لکہ ننگی بر دامن دودمان میراحمدخان گذاشت کہ جانشینان بھادر و رزم آور او نخواھند توانست آن را پاک کنند ـ

بہ دلیل اینکہ او بار دیگر بہ کمک سرادرھا بہ سمت خان کلات انتخاب شدہ بود حکومت او چند مدتی آزادانہ در دست آنھا قرار داشت ـ او اگر چہ ذاتا دخالت سرادرھا را در امور دولت خود نمی پسندید ولی جرات مخالفت با آنھا را در دورہ نادرشاہ نداشت ـ عاقبت سرنوشت میراھلتازخان در مقابل او قرار داشت ـ میرمحبت خان چون پدر و پدربزرگ خود شخصی جری و بھادر نبود، بدین سبب سردارھا از او پروایی بہ دل راہ نمیدادند ـ او عروسکی بیش در دست سردارھا نبود و آنھا بہ ھر روشی کہ میخواستند با او عمل میکردند ـ

جرات او زمانی کہ میراھلتازخان در سال 1738 بہ دست میرنصیرخان بہ قتل رسید تا اندازہ ای افزون گشت ـ او یقین داشت کہ میرنصیرخان بہ قصاص قتل خواھد رسید و بعد از او سردارھا شخصی از دودمان احمدزئی را نخواھند داشت کہ برای کسب تاج و تخت کلات او را در مقابل میرمحبت خان قرار بدھند ـ او با این اندیشہ و فکر و خیال تا حدی شروع بہ سختگیری بہ سردارھا کرد ـ با بری شدن میرنصیرخان آب پاکی بر روی امید و آرزوھای او ریختہ شد ـ او بار دیگر بہ دلجویی سردارھایی کہ مورد بی مھری و بدرفتاری او قرار گرفتہ بودند پرداخت ـ در این زمان نادرشاہ منطقہ شالکوت را کہ درآمد آن برای میراھلتازخان و افرادش در نظر گرفتہ شدہ بود را بہ عنوان خونبھای میراھلتازحان ظبط نمود و آنرا دوبارہ در اختیار میرمحبت خان قرار داد ـ

واگذاری منطقہ کیچ

گفتہ شدہ زمانی کہ نادرشاہ بہ ھندوستان حملہ نمود میرنصیرخان، مادر او بی بی مریم و سردارھای بلوچی کہ بہ اتفاق میراھلتازخان در اسارت او بودند را با خود بھمراہ برد ـ نادرشاہ در بازگشت از دھلی بہ سال 1740 حکومت کلھورہ ھای سند را مورد تاخت و تاز و تاراج قرار داد ـ کلورہ ھا با پناہ گرفتن در قلعہ عمرکوت آخرین دفاع را از خود کردند ولی در مقابل سیلاب حملہ نادری ھمہ قربانیان آنھا بی نتیجہ از میان رفتند ـ قلعہ عمرکوت قتح شد و کلورہ ھا کہ نابود شدہ بودند مجبور بہ اطاعت گشتند ـ میان غلامشاہ کلورہ حاکم سند دستگیر شد و زمانی کہ او را بہ حضور نادرشاہ آوردند، بی بی مریم در خدمت نادرشاہ درخواست نمود کہ خونبھای شوھر او میرعبداللہ خان را از کلورہ ھا گرفتہ و بہ او دادہ شود ـ قھر نادری بر کلورہ ھا نازل شدہ بود و درخواست بی بی مریم مورد قبول قرار گرفت ـ میرمحبت خان بہ دستور نادرشاہ از کلات احضار شد ـ زمانی کہ او حاضر گردید نادرشاہ میان غلامشاہ کلورہ را بہ او تحویل داد و دستور داد کہ بہ قصاص خون میرعبداللہ خان او را بہ قتل برساند ـ میرمحبت خان کشتن میان غلامشاہ را قبول نکرد و گفت کہ کشتن اسیر مخالف آداب و رسوم بلوچی است ـ اگر پادشاہ در مقابل خونبھای میرعبداللہ خان منطقہ کچی را از کلورہ ھا گرفتہ و بہ من واگذار کند آنزمان من بہ حق خود رسیدہ ام ـ نادرشاہ درخواست میرمحبت خان را پذیرفت و تمام مناطق کچی و توابع آنرا از کلورہ ھا گرفت و بہ عنوان خونبھای میرعبداللہ خان بہ میرمحبت خان تحویل داد ـ

www.balochetawaar.com