history of balochistan14

تاریخ بلوچستان

نویسندہ: میرگل خان نصیر

مترجم: ملک بلوچ

تقسیم کچی

تعدادی از سردارھا و افراد قبایلی دستہ ساراوان بہ اتفاق میرعبداللہ خان در جنگ بہ قتل رسیدہ بودند ـ زمانی کہ منطقہ کچی را بہ دست آوردند قبایل سھمیہ خود را درخواست کردند ـ میرمحبت خان کچی را بہ سہ قسمت تقسیم نمود ـ یک قسمت بہ عنوان خونبھای میرعبداللہ خان بہ مالکیت شخصی خان در آمد ـ قسمت دوم بہ قبایلی اختصاص یافت ھر چند کہ در جنگ ھمراہ میرعبداللہ خان نبودند ولی خدمات گذشتہ آنھا قابل فراموش شدن نبود کہ این قسمت ھم در اختیار خان قرار گرفت ـ این قسمت را خان بنا بہ صوابدید خود بہ سردارھای قبایل و افراد قبایلی آنھا و یا بہ افراد خاصی خدمات جنگی آنھا تقسیم مینمود ـ در آخرین جنگ میرعبداللہ خان فقط قبایل ساراوان او را ھمراھی میکردند و سپاہ جالاوان تا آخرین مرحلہ نتوانست خود را بہ کچی برساند بہ این دلیل ھیچ گونہ زمینی بہ آنھا تعلق نگرفت ـ

1- طایفہ رئیسانی منطقہ متھری

2- طایفہ رودینی منطقہ تاج

3- طایفہ شاھوانی منطقہ حاجی

4- طایفہ میرحسنی منطقہ گوگرو

5- طایفہ لھری منطقہ ھانبی

6- طایفہ محمد شھی منطقہ زرداد

7- طایفہ بنگلزئی منطقہ چندر

وابستہ شدن بلوچھای کچی بہ تخت کلات

تا قبل آز زمانی کہ بہ دستور نادرشاہ تمام مناطق کچی بہ خان کلات دادہ شوند بلوچھای مقیم آنجا مانند رند، لاشار، دومبکی، مگسی و غیرہ کہ از ابتدا تحت فرمان حکومت کلھورہ ھا بودند بہ زیر نگین خان کلات در آمدند ـ میرمحبت خان با آنھا خوشرفتاری کرد و اجازہ داد اراضی تحت تصرف آنھا و اراضی مفتوحہ بہ ھمان شکل در اختیار آنھا باقی بماند ـ

حملہ بہ لسبیلہ

در آن زمان لسبیلہ متعلق بہ خاندان بلفت و تحت تسلط آنھا قرار داشت ـ سردار پھارخان بلفت بہ عنوان حاکم در آنجا حکومت میکرد ـ بعد از او میرعزت خان پسر او حاکم بیلہ شد ـ زمانی کہ میرعزت خان درگذشت جانشین پسر او خردسال بود بدین سبب مادر او بی بی چاگل ھمسر میرعزت خان کارھای حکومت را ادارہ مینمود ـ

بی بی چاگل زنی بھادر و نترس بود ـ سردار میر جام عالی خان یکی از سردارھای قبیلہ جاموت در سال 1742 بر خلاف بی بی چاگلی سر بہ شورش برداشت و میخواست کہ حکومت بیلہ را بدست آورد ـ او بزودی از قبیلہ بلفت شکست خورد و خود را بہ کلات رساند و تقاضای کمک نمود ـ میرمحبت خان بہ شرطی حاضر بہ دادن وعدہ کمک بہ جام عالی خان شد کہ او در آیندہ تحت فرمان کلات بماند و پرداخت نصف درآمد بیلہ را بہ عنوان خراج بہ خان صاحب متقبل شود ـ جام عالی خان تمام شرایط میرمحبت خان را بدون چون و چرا قبول کرد ـ میرمحبت خان ملا محمد حیات را با او ھمراہ نمود و بہ جالاوان فرستاد ـ ملا محمد حیات لشکری از افراد قبایل جالاوان فراھم آورد و بہ بیلہ حملہ نمود ـ جاموت ھا ھم بہ آنھا پیوستند ـ بی بی چاگلی اگر چہ بہ شدت دفاع نمود ولی در آخر شکست خورد و مغلوب گردید ـ ملا محمد حیات بیلہ را متصرف شد و بنا بہ دستور میرمحبت خان جام عالی خان را بہ سرداری بیلہ تعیین نمود ـ میرجام عالی خان مطابق قول خود ھر سالہ نصف درآمد بیلہ را برای خان میفرستاد ـ

حملہ بہ پنجگور

خوانین کلات تا این زمان نتوانستہ بودند اقتدار خود را در مکران استوار کنند ـ سردارھای مکرانی بہ علت اختلاف و مناقشات بین خود و برای بہ زیر انداختن یکدیگر ھر از چند گاھی خوانین کلات را برای غارت مکران بہ آنجا میطلبیدند ـ چنانچہ یکی از وقایع آن زمان این است کہ میرشاھو نوہ میرجلب گچکی سردار پنجگور بود ـ قدرت ملک دینار گچکی سردار کیچ در آن زمان در نھایت خود بود و او میخواست تمام مکران را تحت سلطہ خود درآورد ـ میرشاھو سردار پنجگور نمیتوانست درازدستی ھای او را در مناطق خود تحمل کند و ھمیشہ آمادہ مخالفت با او و خواستار بزیر انداختن او از قدرت بود ـ ملک دینار برای گوشمالی و سرکوبی میرشاھو لشکری بزرگ بہ پسر خود میر شہ عمر داد و او را بہ پنجگور فرستاد ـ میر شہ عمر بہ پنجگور حملہ کرد و میرشاھو را در جنگ شکست داد ـ میرشاھو در میدان جنگ کشتہ شد ـ میر شہ عمر قلعہ عیسی را بہ تصرف در آورد ـ گچکی ھای پنجگور از عھد میراحمدخان دوم با خوانین کلات رشتہ قوم و خویشی سببی داشتند ـ میر عیسی گچکی نوہ میراحمدخان دوم و یکی از اقوام نزدیک میرشاھو در زمان حملہ شہ عمر در منطقہ ای بنام گرمکان زندگی میکرد ـ وقتی میر شہ عمر بر پنجگور تسلط یافت او از آنجا فرار کرد و خود را بہ کلات رساند ـ میرمحبت خان فقط بہ دلیل قرابت و نزدیکی خویشاوندی با او حاضر گردید او را یاری دھد ـ خان صاحب سریعا لشکری از ساراوان و جالاوان گرد آورد و بہ پنجگور حملہ ور شد ـ شہ عمر تاب مقاومت نیاورد و در قلعہ عیسی بہ محاصرہ افتاد ـ میر محبت خان چھل روز بہ محاصرہ قلعہ ادامہ داد ولی نتوانست در عزم و ارادہ محصور شدگان تزلزلی بوجود آورد و آنھا بہ مقاومت خود ادامہ دادند ـ در این زمان بی بی روزخاتون ھمسر سردار ملک دینار گچکی و مادر شہ عمر از کیچ حرکت کرد و خود را بہ پنجگور رساند ـ میرمحبت خان در این مدت خود را برای آخرین و تعیین کنندہ ترین حملہ آمادہ مینمود ـ بی بی روزخاتون خود را بہ میرمحبت خان رساند و بہ واسطہ احترام بہ قرآن از او تقاضا نمود از گرفتن جان شہ عمر در گذرد ـ میرمحبت خان شہ عمر را بخشید ـ او روز دوم از قلعہ خارج شد و برای ادای احترام و عرض سلام خود را بہ حضور خان صاحب رساند و قول داد کہ در آیندہ زندگی را با امن و امان بگذارند و پس از آن با لشکر خود بہ سوی کیچ حرکت نمود ـ میرمحبت خان للہ پدر میرعسی را بہ عنوان سردار پنجگور تعیین نمود و خود بہ کلات بازگشت ـ

بروز اختلاف بین میرمحبت خان و سردارھای بلوچ

ھمانطور کہ در بالا میرمحبت خان فقط از ترس نادرشاہ بود کہ سردارھای بلوچ توانستہ بودند او را بہ بازی بگیرند ـ اگر چہ او حکومت کردن را بی دست و پا و چون بتی نمی پسندید، ولی از ترس و بزرگی و عظمت نادرشاہ مجبور بود بہ این وضعیت تن در دھد ـ میرمحبت خان بہ یقین میخواست بہ طریقی خود را از سردارھا برھاند و بہ صورت یک نادرشاہ مطلق العنان در بلوچستان حکومت کند ـ ولی میرنصیرخان وارث دیگر تخت و تاج کلات تا ھنوز ھم در اردوگاہ نادری زندہ بود و وجود داشت ـ عاقبت کار و سرنوشت میراھلتازخان ھم در مقابل او قرار داشت ـ بدین دلیل او جرات بیشتر آنرا نداشت کہ سردارھا را بیش از این خود برنجاند و آنھا را تحریک نماید ـ او ساکت و خاموش بود، ولی اعتماد سردارھا از او سلب شدہ بود ـ میرمحبت خان برای خلاصی و نجات از چنگ سلطہ سردارھا منتظر وقت مناسبی بود ـ سردارھا ھم بہ ھمین طریق برای بہ زیر کشیدن او از تخت سلطنت مخفیانہ در حال برنامہ ریزی بودند ـ ظن و بدگمانی در میان دو طرف در حال فزونی بود تا خبر قتل نادرشاہ بہ قلات رسید ـ نادرشاہ کہ در میان بلوچھا بہ نادر چشم کش معروف بود بہ دست برادر زن خود بقتل رسید ـ این سلطنت عظیم و وسیع و قدرتمند کہ بر پایہ ھای ظلم و ستم و اسبداد پایہ گذاری شدہ بود، در آن واحد از ارش فلک بہ زمین درغلطتید و از میان رفت ـ شوکت و عظمت نادری با خاک یکسان شد و نابود گردید ـ سران لشکر او بہ جان یکدیگر افتادند و مشغول تقسیم سلطنت او شدند ـ مرگ نادرشاہ اثرات خود را بر روی حکومت میرمحبت خان ھم گذاشت ـ اینک سایہ ترس نادری از میان رفتہ بود و میرمحبت خآن خود را آزاد احساس مینمود و نمی خواست کہ بیش از این تابع سردارھا باقی بماند ـ او برای تکمیل آروزھای خود خوابھای شیرین میدھد ـ سردارھا از خواست و نیت او بہ حراس افتادند و رفتہ رفتہ خود را از او تا بدانجا کنار کشیدند کہ احساس میشد دریای بزرگی در میان آنھا قرار گرفتہ است ـ

آمدن میرنصیرخان بہ بلوچستان

زمانی کہ سردارھای سپاہ نادری بر روی جنازہ گلوی یکدیگر را میدریدند، میرنصیرخان بہ کمک شاہ ولی خان بامی زئی و بہ اتفاق میرکمال خان اھلتاززئي، سردار سلطان زھرو بنگلزئی، علی دربان، ملامھرعلی و سایر افراد او کہ تا آن زمان در قرارگاھھای نادری بہ صورت اسیر بہ سر میبرند فرار کرد ـ وقتی آنھا شیراز رسیدند میرنصیرخان داروغہ مھرعلی را نزد مادر و دیگر افراد خانوادہ خود کہ در قندھار نادری اسیر بودند فرستاد ـ او خود بہ ھمراھی سایر افراد از راہ کیچ واقع در مکران خود را بہ رودخانہ حب رساند و در محلی بنام چتہ مھمان کدخدا باھوت چتہ شد کہ او در حد توان خود از مھمانھا پذیرایی بہ عمل آورد ـ میرنصیرخان بعد از مدتی استراحت نزد کدخدا چتہ با ھمراھان خود نزد کلھورہ ھا در سند رفت و دو سال در محلی بنام خدا آباد نزد کلھورہ ھا ماند ـ

www.balochetawaar.com