history of balochistan21

تاریخ بلوچستان

نویسندہ: میرگل خان نصیر

مترجم: ملک بلوچ

قسمت بیست و یکم

حملہ مخفیانہ میرنصیرخان بہ کیچ

میرنصیرخان بدلیل شورش ھای گذشتہ کیچی ھا، قتل میردوستین و تباھی لشکر میرزرک از قبل از ذگری ھا ناراحت بود ـ اینبار برای دادخواھی میرشہ عمر و کمک بہ او میخواست ریشہ آنھا را از بین ببرد ـ چنانچہ او لشکری سوارہ بہ تعداد یکھزار نفر از ساراوان و جالاوان گرد آورد و مخفیانہ از راہ گنداوہ برای حملہ بہ کیچ خود را در روز ھفتم بہ آنجا رساند ـ

میرشکراللہ و اطرافیان او انتظار آنرا نداشتند کہ میرنصیرخان چنین با سرعت خود را بہ آنجا برساند ـ میرنصیرخان قھرمان با نیروھای خود ناگھان بر آنھا حملہ برد ـ میرشکراللہ در جنگ جان سالم بدر برد و فرار کرد خود را بہ بلیدہ ای ھا رساند و پناھندہ شد ـ میرنصیرخان ذکری ھا را در کیچ قتل عام نمود ـ شھر را تاراج کرد و روستاھا را مورد تاخت و تاز قرار داد ـ الغرض او بہ تمام مناطق کیچ حملہ برد و بار دیگر میرشہ عمر را بہ سمت سرداری کیچ گماشت ـ

جنگ با بلیدہ ای ھا

بعد از تعیین میرشہ عمر بہ سرداری کیچ، میرنصیرخان برای سرکوبی بلیدہ ای ھا رفت ـ بلیدہ ای ھا در محلی بنام بفتان بہ مقابلہ میرنصیرخان در آمدند ـ در اولین حملہ بلیدہ ای ھا با بجای گذاشتن ھفتاد کشتہ میدان را رھا نمودند ـ میرشکراللہ دستگیر شد و بلیدہ ای ھا فرار کردند ـ

نصف درآمد پنجگور

میرنصیرخان با حملات پی در پی خود متحمل خسایر جانی و مالی فراوانی شدہ بود و اکنون بدون گرفتن سھمیہ خود حاضر بہ ترک منطقہ نبود ـ او بدلایل رساندن میرکرم شاہ بہ مقام سرداری در پنجگور و شہ عمر در کیچ و برقراری امنیت در مکران خسایر فراوان متحمل گشتہ بود کہ جبران از آنھا مطالبہ می نمود ـ او نصف درآمد سالانہ محصولات کیچ و پنجگور را خواستار شد ـ سردار میرکرم شاہ و سردار شہ عمر جرات آنرا کہ این درخواست را رد کنند نداشتند ـ آنھا میدانستند کہ بدون سرپرستی و کمک و حراست میرنصیرخان نمیتوانند خود را در مقابل ذکری ھا حفظ کنند ـ آنھا بدون چون و چرا موافقت نمودند کہ نصف درآمد کیچ و پنجگور را بپردازند ـ بدینصورت قدرت و تسلط میرنصیرخان بر مکران مستحکم گردید ـ

قتل سردار میرشہ عمر

طوایف ذکری ھا برای مقابلہ با شہ عمر ھنوز ھم نیرومند بودند ـ شہ عمر شخصا فردی تنبل و مناسب مقام سرداری نبود ـ بلیدہ ای ھای کیچ شہ عمر را عامل حملہ میرنصیرخان و تباھی خود میدانستند ـ آنھا از او ناخشنود بودند و ھمیشہ در انتظار انتقام از او بودند ـ روزی شہ قاسم بلیدہ ای موقعیتی بدست آورد و سردار شہ عمر را بہ قتل رساند ـ با این قتل خانہ جنگی دوبارہ در مکران شروع شد ـ شہ محمد پسر سردار شہ عمر فرار کرد و خود را بہ خدمت میرنصیرخان در کلات رساند ـ

حملہ آخوند فتح محمد بہ کیچ

میرنصیرخان اینبار برای کمک بہ شہ محمد لشکری بہ آخوند فتح محمد داد و او را بہ کیچ فرستاد ـ شہ قاسم بلیدہ ای در ابتدا خود را برای مقابلہ آمادہ نمود، ولی حامیان گچکی در کمک بہ او دودل بودند ـ بہ این دلیل مدت زیادی نزد او نماندند ـ با رسیدن آخوند فتح محمد بہ مکران ھمہ یکی یکی متفرق گردیدند ـ شہ قاسم با معدود بلیدہ ای ھا خود تنھا ماند ـ چون او تاب مقابلہ با آخوند محمدحیات را نداشت از طریق افراد با نفوذ جان بخشی خود را از او تقاضا کرد ـ آخوند فتح محمد او را بخشید و شہ قاسم بلیدہ ای اطاعت او را پذیرفت ـ

سرداری شہ بائیان

گچکی ھا و بلیدہ ای ھای کیچ متفقا با تعیین شہ محمد برای سرداری کیچ مخالفت نمودند و میخواستند شہ بائیان از طرف آنھا بہ سرداری انتخاب شود ـ این اختیار انتخاب از اختیارات آخوند فتح محمد خارج بود ـ بدین دلیل او شہ محمد، شہ بائیان و شہ قاسم را با خود بہ کلات برد و مسئلہ را در مقابل خان نھاد ـ نظام حکومتی میرنصیرخان جمھوری بود و سردار قبیلہ بہ صورت اکثریت و یا بہ اتفاق آراء انتخاب می شد ـ بدین دلیل میرنصیرخان رای متفقانہ گچکی ھا را قبول کرد و بجای شہ محمد شہ بائیان را بہ سرداری کیچ انتخاب نمود ـ

میرنصیرخان می خواست شہ قاسم بلیدہ ای را بہ قصاص قتل سردار شہ عمر بہ قتل برساند ـ ولی او باگزارش آخوند فتح محمد کہ وعدہ جانبخشی شہ قاسم را دادہ بود میرنصیرخان ھم او را بخشید ـ

بازگشت شہ بائیان و جنگ بلیدہ ای ھا

میرنصیرخان شہ بائیان را بہ سرداری کیچ تعیین نمود و با لشکری کمکی بہ فرماندھی میرچیزو شاھوانی او را بہ کیچ فرستاد ـ میرچیزو با رسیدن بہ کیچ سردار میربائیان را در قلعہ " میری " استقرار داد ـ او از طرف خان بہ تمام ساکنین کیچ اطلاعیہ ای بہ صورت اعلان عام داد کہ اطاعت سردار شہ بائیان را بہ عنوان سردار کیچ قبول کنند ـ تمام ساکنین کیچ اطاعت او را قبول کردند، ولی بلیدہ ای ھا بار دیگر اطاعت از او را نپذیرفتند ـ آنھا در حقیقت از طریق شہ بلال سرداری کیچ را حق خود می دانستند و سرداری ھیچ فرد گچکی ای را نمی توانستند تحمل نمایند ـ نیروھای میرچیزو برای مقابلہ با بلیدہ ای ھا کافی نبودند و برای سرکوبی آنھا او از میرنصیرخان نیروی بیشتری در خواست نمود ـ میرنصیرخان دستہ لشکر جالاوان را بہ میرچیزوخان اھلتاززئی و سردار شھبازخان محمدحسنی داد و آنھا را برای کمک بہ میرچیزو فرستاد ـ با رسیدن کمک میرچیزو بہ مقابلہ بلیدہ ای ھا رفت ـ بلیدہ ای ھا بہ خوبی دفاع نمودند ولی خیلی سریع با بجای گذاشتن تعدادی کشتہ میدان جنگ را رھا کردند و متفرق شدند ـ چھل نفر از افراد سرشناس بلیدہ ای ھا برای عرض سلام نزد میرچیزو رفتند کہ او با نھایت سفاکی و بی رحمی تمام آنھا را از تیغ شمشیر گذراند ـ او با این روش ناشایستہ و رسوا بہ شورش بلیدہ ای ھا خاتمہ داد ـ

حملہ بہ کسرکند (قصرقند) و دزک (سراوان کنونی)

میرچیزوخان اھلتاززئی و شھبازخان محد حسنی با لشکر خود ھنوز ھم در کیچ بودند ـ اکنون مکران بطور کامل تحت تسلط میرنصیرخان در آمدہ بود ـ در این وقت او بہ این فکر افتاد کہ قبایل بلوچ کسرقند (قصرقند) و دزک (سراوان ) را بہ زیر نگین خود درآورد ـ او لشکرھای ساراوان و جالاوان را با برداشت و خود را بہ کیچ رساند و از اینجا لشکر تحت فرمان میرچیزو شاھوانی را با خود ھمراہ نمود و بہ سوی دزک حرکت کرد ـ قبایل بلوچھای دزک متفقا بہ میرنصیرخان خیر مقدم گفتند و یوغ حکومت ایرانی را از گردن در آوردند و بدور انداختند ـ میرنصیرخان بہ سردار نعمت اللہ خان خلعت بخشید و او را بہ سرداری تمام مناطق دزک و کسرکند تعیین نمود ـ او از اینجا کم کم خود را بہ کنارہ دریای میناب " ملکی چیدہ " رساند ـ تمام قبایل بلوچ با خرسندی اطاعت از میرنصیرخان را قبول کردند ـ او تمام قبایل بلوچ تا ملکی چیدہ را شامل قلمرو خود نمود و مظفر و منصور بہ کیچ بازگشت ـ

تنبیہ ذکری ھا

با رسیدن میرنصیرخان بہ کیچ او از اخبار قیام دوبارہ ذکری ھا مطلع شد ـ برا اینکہ او این فتنہ را برای ھمیشہ از میان بردارد بار دیگر حکم قتل عام ذکری ھا را صادر نمود ـ تعداد بیشماری از ذکریھا بہ قتل رسیدند، تعدادی توبہ کردند و تعدادی منطقہ را ترک نمودند و بہ مناطق دیگری کوچ نمودند ـ اموال و مواشی آنھا مصادرہ شد ـ آبادیھا تاراج شدند و املاک مزروعی ظبط گردیدند ـ الغرض میرنصیرخان با این روش بسیار شدید با مسدود نمودن تمام امکانات ذکری ھا برای شورش مجدد در آیندہ دوبارہ بہ کلات بازگشت ـ

دلایل جنگ سوم پانی پت

احمدشاہ ابدالی در سال 1757 دھلی را بہ تصرف در آورد و عزالدین فرزند محمدشاہ فرزند محمدعالمگير از خاندان مغول را کہ شخصی تن پرور بود عوض کرد ـ او امارات دھلی را بہ شاھزادہ نجیب الدولہ و منصب وزارت را بہ نظام الدین پسر قمرالدین خان سپرد و خود با خوشحالی از پیروزی بہ سرھند رفت ـ او عبدالصمدخان محمدزئی ھشت نکرئی را با بہ عنوان حاکم سرھند تعیین نمود و در لاھور جھان خان پوپلزئی را بہ معاونت شاھزادہ تیمور گماشت و خود از راہ پیشاور عازم قندھار شد ـ با رفتن احمدشاہ و نبود سپاہ افغانی راجاھای ھندی و سردارھای پنجابی دوبارہ منظم و متحد گشتند و خود را برای شورش آمادہ نمودند ـ آدینہ بیگ سردار اعلی پنجاب کہ از احمدشاہ شکست خوردہ بود و در کوھستانھای سوالک مخفی شدہ بود، لشکر بزرگی جمع نمود و بہ لاھور حملہ نمود ـ سیکھای پنجاب از قبل با شاھزادہ تیمور بر سر پیکار بودند ـ آنھا نیز بہ آدینہ بیگ کمک کردند ـ شاھزادہ تیمور تاب مقاومت حملہ متحدانہ آدینہ بیگ و سیکھا را نیاورد و از لاھور خارج شد، خود را بہ قلعہ چھار محل و زرین آباد رساند و در آنجا پناہ گرفت ـ آدینہ بیگ لاھور را بہ تصرف در آورد و خواجہ میرزاخان را بہ عنوان حاکم لاھور تعیین نمود و خود بہ سوی دوآبہ حرکت کرد ـ سردار سرفرازخان افغان از طرف احمدشاہ ابدالی حاکم دوآبہ تعیین شدہ بود ـ آدینہ بیگ او را بہ سختی شکست داد و دوآبہ را بہ تصرف در آورد ـ

عمادالملک غازی الدین خان ھم در اطراف دھلی از موقعیت استفادہ نمود و آمادگی ھایی برای تسخیر دھلی شروع کرد ـ عمادالملک از سردار جھان خان شکست خوردہ بود و خود را در فرخ آباد مخفی نمودہ بود ـ او از اینجا از طوایف مرھت ھای دکن تقاضای کمک کرد ـ صوبہ دار ملھا رائو، داتا پتیل، جانکو جی سنیا، سورج مل جات و دیگر طوایف مرھت بہ او کمک کردند ـ با رسیدن سپاہ مرھت ھا نواب غازی الدین خان بہ دھلی حملہ کرد ـ نجیب الدولہ بہ مقابلہ برخواست، ولی شکست خورد و در قلعہ دھلی بہ محاصرہ افتاد ـ غازی الدین خان دھلی را بہ محاصرہ در آورد ـ نجیب الدولہ تاب مقاومت نیاورد و بہ سھارنپور گریخت و نواب غازی الدین خان دھلی را بہ تصرف در آورد ـ

سردار آدینہ بيگ از پنجاب ھم برخلاف عبدالصمد خان از شاھزادہ غازی الدین خان و مرھت ھا کمک درخواست نمود ـ مرھت ھا بہ او کمک کردند ـ سردار آدینہ بہ کمک مرھت ھا بہ سرھند حملہ کرد ـ عبدالصمد خان با رشادت بہ دفاع برخواست ولی شکست خورد و دستگیر شد ـ سردار آدینہ بیگ بعد از تصرف سرھند بہ ھمراھی مرھت ھا بہ سوی چھار محلی کہ شاھزادہ تیمور در آنجا پناہ گرفتہ بود روی نمود ـ

شاھزادہ تیمور و سردارجھان با آمادگی بہ مقابلہ پرداختند، ولی ھر بار شکست خوردند ـ شاھزادہ تیمور و سردار جھان خان با سواران افغانی خود یک شب بہ بھانہ شبیخون زدن بہ دشمن بہ صورت مخفی از قلعہ خارج شدند ـ آنھا ھمان شب از رودخانہ گذشتند و با حرکت شبانہ روزی خود را بہ پیشاور رساندند ـ آنھا از پیشاور در مورد تنھایی و بی کسی خود و کثرت تعداد نفرات دشمن و نیروی آن، از شورش ھای داخلی و انواع دسیسہ ھا بر علیہ خود مفصلا نامہ ای برای احمدشاہ نوشتند و فرستادند و خود در پیشاور ماندند ـ

www.balochetawaar.com