history of balochistan22

تاریخ بلوچستان

نویسندہ: میرگل خان نصیر

مترجم: ملک بلوچ

قسمت 22

حملہ بہ ھندوستان و جنگ سوم پانی پت

زمانی کہ نامہ و اخبار و اطلاعات شاھزادہ تیمور، سردار جھان خان و نواب نجیب الدولہ بہ احمدشاہ رسیدند او بہ پیچ و تاب افتاد و تیمور را دعای بد نمود و دستور جمع آوری لشکر را داد و خیلی سریع بہ سوی پیشاور حرکت نمود ـ احمدشاہ نامہ ای برای میرنصیرخان ارسال نمود و تقاضا نمود کہ او لشکر بلوچی خود را کمک کند ـ میرنصیرخان شخصا نتوانست خود را آمادہ حرکت کند، زیرا او تا اندازہ ای در امور داخلی خود گرفتار بود ـ او بہ قیادت میرعبدالکریم خان لشکری دہ ھزار نفری از ساراوان و جالاوان گرد آورد و بہ کمک احمدشاہ فرستاد ـ لشکر بلوچی میرعبدالکریم خان در حومہ پندی ( راولپندی) بہ سپاہ احمدشاہ پیوست ـ

از طرف مرھت ھا داتا پتیل برای نگھبانی ساحل رودخانہ اتک تعیین شدہ بود ـ زمانی او از حملہ احمدشاہ مطلع شد مضطرب گردید و بدون ھرگونہ درگیری بہ سوی دھلی فرار کرد ـ آدینہ بیگ در این ایام درگذشتہ بود ـ عمادالملک غازی الدین خان زمانی از احمدشاہ خبر یافت از طرف عزالدین محمد عالمگیر دوم کہ مخالفت او گفتہ بود کہ از شورش دھلی نجات نخواھی یافت احساس خطر کرد ـ بدین سبب زود او وارد دھلی شد و عزالدین محمد عالمگير دوم و انتظام الدولہ را دستگیر و بہ قتل رساند ـ او بعد از این کار لشکر جراری بہ جانکو جی سندیا داد و او را بہ عنوان پیشقراول بہ پیش فرستاد ـ او خود در پشت سر او با باقی ماند و با لشکر متحد مرھت ھا و لشکری بزرگ از افراد خود برای مقابلہ با احمدشاہ ابدالی از دھلی حرکت نمود ـ

جانکو جی از رودخانہ جمنا گذشت و در محلی بنام گنج پورہ بہ لشکر داتا پتیل کہ از اتک فرار کردہ و بہ آنجا آمدہ بود رسید ـ جانکو جی وقتی اضطراب و پریشانی داتا پتیل را دید ترس در دل در او نیز رسوخ کرد ـ او جرات آنرا کہ بہ پیش برود و بہ مقابلہ احمدشاہ در بیاید را نیافت ـ جانکو جی بہ این دلیل در محل گنج پورہ اردو زد و خیمہ ھا را بر افراشت و داتا پتیل را نزد خود نگھداشت و در اطراف سپاہ خود خندق ھای بسیار بزرگی کند و بہ انتظار احمدشاہ نشست ـ

احمدشاہ با گذشتن از رودخانہ سند شاھزادہ تیمور و جھان خان را بہ عنوان پیشقراول سپاہ بہ پیش فرستاد و خود با بقیہ سپاہ در عقب ماند ـ او لاھور را بہ تصرف در آورد و خواجہ میرزاجان حاکم آنجا را دستگير و اعدام کرد ـ او از اینجا بہ جلو شتافت و بہ مقابلہ جانکو جی و داتا پتیل رفت ـ در محلی بنام بدلی بین سپاہ احمدشاہ و مرھت ھا جنگ درگرفت ـ لشکر مرھت ھا شکست سختی خورد، داتا پتیل در جنگ کشتہ شد و جانکو جی زخمی شد و فرار کرد ـ

غازی الدین خان ھنگامی خبر شکست جانکو جی را شنید ھرسان شد و سپاہ تحت فرماندھی خود را بہ عقب کشید و خود را برای دفاع از دھلی آمادہ نمود ـ ترس و وحشت از احمدشاہ آنقدر در او اثر گذاشتہ بود کہ قبل از رسیدن او بہ دھلی غازی الدین خان دھلی را رھا نمود و گریخت ـ احمدشاہ ابدالی پیروزمند وارد دھلی شد ـ سپاہ احمدشاہ تا سہ روز دھلی را غارت و تاراج کرد ـ روز چھارم او بہ اھالی دھلی امان داد ولی از دھلی بجز ویرانی چيزی باقی نماندہ بود ـ

سورج مل جات تمام خزانہ خود را در قلعہ مستحکمی کہ آنرا آرمکدہ نام نھادہ بود جمع کردہ بود ـ احمدشاہ بعد از تاراج دھلی بہ سوی این قلعہ روی نھاد ـ سورج مل جات در داخل این قلعہ پناہ گرفتہ بود کہ احمدشاہ آنرا بہ محاصرہ در آورد ـ محاصرہ تا شانزدہ روز ادامہ یافت ـ در روز ھیفدھم قلعہ فتح شد و ھمہ ثروت سورج مل جات بہ دست احمدشاہ افتاد ـ

ریزش بارانھای موسمی در ھندوستان شروع شدہ و نقل و انتقالات نظامی مشکل شدہ بود ـ احمدشاہ برای سپری کردن فصل بارانی خود را بہ شھر اَنوپ منتقل نمود تا در آب و ھوای سازگار آن برای افراد لشکر موقعیت استراحت فراھم آید و اسبھا فربہ شوند ـ

وقتی مرھت ھای دکن از خبر شکست جانکو جی و قتل داتا پتیل مطلع شدند شدیدا برافروختند ـ آنھا بہ فرماندھی بالا جی پیشوانی بھانو جی، دشواش رائو، شمشیر رائو و جانکو جی لشکری جرار تھیہ و سازماندھی کردند ـ اینبار علاوہ بر لشکر عام مرھت ھا دہ ھزار سوار رسالہ، دہ ھزار تفنگچی و یک ھزار توپ بہ رھبری افسرھا و توپچی ھایی انگلیسی آرستہ و پیراستہ ھمراہ مرھت ھا بود ـ علاوہ بر اینھا حدود سیصدھزار نفر سرباز سوار و پیادہ در لشکر مرھت ھا بود ـ سردار مرھت ھا بہ ھمراھی این سپاہ عظیم برای مقابلہ احمدشاہ خارج شد ـ

آمدن میرنصیرخان

وقتی احمدشاہ خبر فعالیت ھای ویران کنندہ و بنیان برانداز مرھت ھا را شنید برای میرنصیرخان و سردارھای افغان برای جمع آوری و اعزام نیروھای بیشتری نامہ نوشت ـ میرنصیرخان با دریافت پیام بہ ھمہ سردارھای خود برای جمع آوری سپاہ حکم داد ـ در ظرف یک ماہ پانزدہ ھزار نفر بہ زیر پرچم میرنصیرخان گرد آمدند ـ او با افراد قبایلی این لشکر و بہ سرکردگی سردارھایشان برای کمک بہ احمدشاہ بہ سوی دھلی حرکت نمود ـ او از سند و پنجاب گذشت و خود را بہ شھر اَنوپ کہ احمدشاہ تا آن زمان ھنوز در آنجا مقیم بود رساند ـ

تصرف دھلی توسط مرھت ھا

بعد از فصل بارانی احمدشاہ با سپاہ پیروزمند خود دوبارہ بہ سوی میدان رزم روی نمود ـ در اثنائیکہ کہ غازی الدین خان و سورج مل جات آمدن مرھت ھا را شنیدند لشکر خود را بار دیگر از نو سازماندھی کردند ـ وقتی مرھت ھا بہ نزدیکی دھلی رسیدند غازی الدین خان و سورج مل جات بہ آنھا پیوستند و بہ دھلی حملہ کردند ـ یعقوب علی خان افغان تاب مقاومت نیاورد و فرار کرد و خود را بہ سپاہ احمدشاہ رساند و مرھت ھا دھلی را تصرف کردند ـ بعد از تسخیر دھلی مرھت ھا بہ گنج پورہ تاختند و سردار عبدالصمد خان ھشت تگزئی، میان قطب شاہ و نجابت خان رئیس گنج پورہ را دستگیر کردند و آنھا را از زیر تیغ گزراندند ـ احمدشاہ ابدالی با شنیدن این خبر وحشتناک ارادہ نمود کہ توفان و رعد شود و بر سر دشمن فرود آید ـ رودخانہ جمنا پوری در جلوی او بہ شدت در جریان و طغیان بود ـ احمدشاہ اسب خود را بہ پیش تازند و بہ فدائیان خود دستور داد کہ اسب ھا را بہ رودخانہ بزنند و ھر سوار یک پیادہ را در پشت خود سوار کند و از رودخانہ بگذرد ـ دلیران با اشارہ فرماندہ خود چون طوفان با مھمتر اسب ھای خود سینہ رودخانہ جمنا را شکافتند ـ در آنسوی ساحل دشمن نگھبان گذاشتہ بود ـ آنھا بر روی سپاہ احمدشاھی گلولہ باریدند، ولی ثبات قدم رھبر دلیر و فدائیان او بہ سستی نگرائید ـ لشکر افغانی و بلوچھا با نبرد با موجھای طوفانزای رودخانہ جمنا و بارش گلولہ ھای دشمن کہ بر سینہ ھا می نشستند از رودخانہ جمنا گذشتند و چون فرشتہ اجل بر روی نگھبان ھای مرھتی افتادند ـ مرھت ھا برا نجات جان خود مجبور بہ فرار شدند ـ بدین صورت صدھا جان قربانی رودخانہ جمنا شدند و آنرا با خون خود رنگين کردند تا لشکر احمدشاھی توانست از رودخانہ جمنا عبور کند و خود را بہ خشکی برساند ـ

زمانی مرھت ھا آز عبور احمدشاہ از رودخانہ جمنا مطلع شدند با لشکر عمدہ و بزرگ خود بہ سوی گنج پورہ حرکت کردند ـ لشکر مرھت ھا در میدان پانی پت جمع شد و در آنجا خیمہ و خرگاہ بنا نمودند و برای مصون ماندن از حملات مخفیانہ و شبیخون دشمن در دور تا دور خود خندق ھای بزرگ حفر نمودند ـ روز دوم احمدشاہ تعداد دہ ھزار نفر سوار برای حملہ از پشت بہ دشمن بہ سردار جھان خان داد کہ آنھا در جنگھای اطراف مخفی شدند و احمدشاہ خود برای تعیین نیروی دشمن از جلو بہ آنھا حملہ کرد ـ احمدشاہ در این حملہ دریافت کہ تعداد نفرات دشمن بی نھایت زیاد است و آنھا نمی خواستند بیرون از خندق ھا بہ جنگ بپردازند ـ احمدشاہ برای بیرون کشاندن آنھا از خندق ھا مصلحتا لشکر خود را بہ عقب کشید ـ دشمن کوردل بہ دلیل کثرت تعداد و غرور چنین پنداشت کہ احمدشاہ ابدالی شکست خوردہ و ترسیدہ و عقب نشستہ است ـ بدین سبب مرھت ھا از خندق ھا بیرون آمدند و بدون ھرگونہ احتیاط بہ تعقیب آنھا پرداختند ـ در این زمان سردار جھان خان با دہ ھزار اسب سوار خود از پشت بہ آنھا حملہ کرد و دشمن را بہ محاصرہ گرفت ـ این حملہ ناگھانی موجب شد کہ مرھت ھا حواس خود را از دست بدھند و سراسیمہ شدہ و پراکندہ گردند ـ در این وضعیت احمدشاہ چنان با شدت بہ دشمن حملہ نمود کہ آنھا با بجای گذاشتن حدود ھفت ھزار کشتہ دوبارہ بہ خندق ھای خود پناہ بردند ـ

دو لشکر تا سہ ماہ در میدان تاریخی پانی پت ماندند ـ روزانہ در میان آنھا درگيریھایی اتفاق می افتاد ولی ھیچ یک از طرفین جرات آنرا نداشت کہ بہ جلو آید و جنگ تعیین کنندہ را آغاز نماید ـ احمدشاہ لشکر مرھت ھا را بہ شکل کامل در محاصرہ داشت ـ افغانھا و بلوچھا تمام راہ ھای جنگلی را بستہ بودند و مواد خورد و نوش برای سپاہ و علف و دانہ برای حیوانات و چيزھای دیگر نمی توانست بہ سپاہ مرھت ھا برسد ـ در آخر آثار خستگی و گرسنگی در میان لشکر مرھت ھا ظاھر گردید ـ تا آنجائیکہ مرھت ھا اسب ھا و قاطرھای خود را ذبح نمودہ و میخوردند ـ چھارپایان آنھا ھم از کمبود علف و دانہ می مردند ـ اسبھا حتی نیازمند کمی علف بودند ـ زمانی کا مرھت ھای دلیر و بھادر دریافتند کہ بہ ھر صورت خواھند مرد آنھا بہ این نتیجہ رسیدند کہ پس چرا نہ چون مردان بہ میدان بیایند و داد شجاعت بہ خرج دھند و شجاعان بمیرند ـ

www.balochetawaar.com