 Home | تاریخ | نبشتانک | مقالات فارسی | English | حقوق بشر | آزمانک, داستان | شاعرانی دیوان | عکس | زنان و کودکان | زبان و کتاب | اجتماعی، فرھنگی |
||||||||
|
تاریخ بلوچستان نویسندہ: میرگل خان نصیر مترجم: ملک بلوچ شاھنشاہ ھمایون و ملک خِطی ھمراہ با این واقعہ اوراق تاریخ ورق میخورند و مھمان نوازی سردار ملک خطی بلوچ را در منطقہ چاغی ملاحظہ میکنید کہ ابولفضل او را بزرگترین سردار غارتگران صحرایی نامیدہ است ـ ملک خطی حکم دستگیری شاھنشاہ ھمایون را از کامران میرزا حاکم قندھار دریافت داشتہ بود و برای انجام حکم دستگیری ھمایون با ھمراھانش بیرون رفتہ بود ـ بر حسب اتفاق ھمایون شاہ و ھمسرش بانو بیگم بہ ھمراھی تعدادی از فدائیان کہ تا آنزمان ھمراہ آنھا بودند راہ را گم کردہ و بہ منزل ملک خطی بلوچ وارد شدند ـ ھمسر ملک خطی بہ تصور آنکہ آنھا مسافرانی ھستند کہ راہ را گم کردہ اند، آنھا را بہ مھمانی در خانہ خود پذیرفت و از آنھا پذیرایی کرد ـ ھمسر یکی از افسران مھمان زنی بلوچ بود کہ مترجم مھمانان با افراد خانوادہ ملک خطی شد ـ ملک خطی با دریافت خبر آمدن ھمایون شاہ بہ این شکل روز دوم بہ خانہ باز گشت، ھمایون را ملاقات کرد و اظھار نمود، اگر چہ من حکم گرفتاری شما را دارم ولی شما مھمان من ھستید و بر سر سفرہ ام طعام میل نمودہ اید، بدین سبب بر من واجب است کہ از شما حفاظت کنم ـ شما مھمان من ھستید و دست دراز کردن بر مھمان شیوہ بلوچھای دلیر نیست ـ من شما را حفاظت میکنم و بہ ھرجا کہ میخواھید بروید شما و ھمراھانتان را با حفاظت از مرزھایم عبور خواھم داد ـ چنانچہ این سردار بلوچ دلاور چنین کرد ـ اگر چہ واقعہ دردناک دارا شکوہ ھیچ ربط خاصی بہ تاریخ بلوچھا ندارد، ولی بعضی از مورخین ناآگاہ جیندخان را بلوچ قلمداد کردہ و این واقعہ اسفناک بیوفایی را بہ بلوچھا نسبت دادہ اند ـ من بدلیل روشنی حقیقت و با استناد بہ تواریخ معتبر این واقعہ را در اینگونہ بہ تفصیل آوردہ ام ـ جنگھایی با باروزئی ھا جنگ اول از زمانی کہ جیندخان بہ پاداش گرفتاری دارا از اورنگ زیب لقب بختیارخان گرفت خودسرانہ در منطقہ سبی حکومت مینمود ـ روزی دکاندر ھندویی نزد او بہ فریادرسی آمد و گفت کہ پسر شاھبیک مندوانی بلوچ راہ را بر او بستہ و گوشوارہ ھای طلایی او را بزور از گوشھایش در آوردہ است ـ نواب بختیارخان کہ با بیرحمی و قتل و غارتھایش بہ اندازہ کافی بدنام بود، با شنیدن این خبر شدیدا برافروختہ شد و بہ محل زندگی شاھبیک بلوچ حملہ کرد و پسر او را بہ اتفاق چند نفر بلوچ بہ قتل رساند ـ شاھبیک فرار کرد و خود را برای فریادرسی بہ میراحمدخان، خان بلوچ رساند ـ میراحمد برای کمک او لشکری از بلوچھا را گردآورد و از راہ دادر بہ طرف سبی حرکت کرد ـ در این زمان نواب بختیارخان بہ مرگ طبیعی در گذشتہ بود و فرزند او میرزاخان کہ اورنگ زیب بہ او لقب بخت بلندخان دادہ بود بعنوان حاکم سبی تعیین شدہ بود ـ میرزا مقلب بہ بخت بلندخان در اطراف منطقہ سبی در محلی بنام "شیخ کتی" بہ مقابلہ میراحمدخان رسید و جنگ در گرفت ـ میراحمدخان شکست خورد و با پریشانی بہ کلات بازگشت ـ بعد از این شکست میراحمدخان چھاردہ بار پی در پی بہ باروزئی ھا حملہ نمود کہ در ھمہ آنھا شکست خورد و عقب نشست ـ تفصیل این جنگھا تا کنون در ھیچ کتاب تاریخی ای بنظر نیامدہ است، لذا من ناخواستہ از آنھا صرفنظر میکنم ـ جنگ پانزدھم با باروزئی ھا خواھر میراحمدخان بانو بیبو از شکست ھای پی در پی او سخت آزردہ و پریشان شد و بہ سختی شروع بہ ملامت او نمود ـ زمانی دید کہ میراحمد آرام نشستہ است، بیبو خود بہ جمع آوری لشکری از بلوچھا برای مقابلہ با باروزئی ھا پرداخت ـ بیبو زنی باھوش و دلیر بود کہ فرسنگھا با اسب سفر مینمود و دوش بہ دوش مردان میجنگید ـ قاضی شیخ فاضل یکی از درباریان باروزئی ھا در بارہ او در منظومہ جنگی خود چنین آوردہ است ـ
بیبو برادرش میراحمد را در کلات گذاشت و خود ھمراہ با لشکری از بلوچھا بہ سبی حملہ نمود ـ میرزاخان کمی بالاتر از دادر را ہ را در محلی بنام "بیری" بر او بست و در این محل جنگ در گرفت ـ معرکہ کارزار شدید بود و تا این زمان نیز در سرنوشت بلوچھا شکست نوشتہ بود ـ بیبو با شجاعت در میدان جنگ کشتہ شد ـ اگر چہ بلوچھا تا مدتی جنگ را ادامہ دادند، ولی با دست دادن سردار دلیرشان روحیہ خود را باختند ـ تعداد زیادی از بلوچھای دلاور در این جنگ کشتہ شدند و بقیہ کہ ناامید شدہ بودند عقب نشستہ فرار نمودند ـ جنگ شانزدھم با باروزئی زمانی کہ میراحمدخان از خبر مرگ بانو بیبو و شکست بلوچھا آگاہ شد شعلہ ھای خشم در درون او زبانہ کشیدند ـ با لشکریانی کہ در کلات موجود بودند مخفیانہ جھت حملہ و غارت بہ اطراف سبی حملہ برد و با قتل و غارتگری شروع بہ فروع نشاندن آتش خشم خود نمود ـ اینبار میرابراھیم نوشیروانی داماد میراحمدخان ھمراہ او بود ـ بہ ھنگام بازگشت باروزئی ھا در جایی بنام سرھنگ راہ را بر میراحمدخان گرفتند ـ در جنگ سختی کہ در گرفت میرابراھیم خان نوشیروانی کشتہ شد و میراحمد و آخوند محمد صالح بہ سختی زخمی شدند کہ بہ زحمت توانستند جان خود را نجات دھند و خود را بہ کلات برسانند ـ ولی او از بار مصایب ترسی بخود راہ نداد، آنھا موجب استقلال فردی بیشتر و خشم او گشتند ـ میراحمدخان ناامید نبود و از ھر شکستی درسی گرفت و بہ طبع از ھر درس کم و بیش نفع حاصل نمود ـ جنگ ھفدھم با باروزئی ھا میراحمدخان از جنگ ھفدھم این درس را گرفت کہ با عجلہ و آتشین مزاج بودن در جنگ پیروزی بدست نخواھد آمد ـ برای پیروزی در جنگ علاوہ بر شجاعت و فداکاری بہ تدبر و وقت شناسی نیز نیاز است و بی موقع جنگ کردن مترادف با خود در دھان مرگ انداختن است ـ چنانکہ اینبار میراحمد با نھایت صبر و بردباری و تحمل و استقلال فردی سامان حرب را فراھم آورد و تعدادی از بلوچھای دلیر و فدایی را انتخاب نمود، نزد خود نگاھداشت و اسبھایی کہ بخوبی تیمار شدہ بودند بہ آنھا داد ـ علاوہ بر آن از میان تمام قبایل بلوچھایی کہ تحت فرمان او بودند لشکر جّراری فراھم آورد و تا آنجا کہ توانست آنھا را مسلح کرد ـ فرماندھی لشکر قبایلی بلوچھا را بہ میرزنگی رئيسانی سپرد و خود فرماندھی و ھدایت دستہ اسب سواران انتخاب شدہ را کہ برای چنین جنگی آمادہ شدہ بودند بعھدہ گرفت ـ علاوہ بر آن میراحمدخان در کچی و سبی جاسوسانی گذاشتہ بود کہ نقل و انتقال و حرکت باروزئی ھا را سریعا بہ اطلاع او میرساندند ـ در این زمان مناطق سبی، کچی و قسمتھایی از سند تحت تصرف باروزئی ھا بودند ـ قبایل رند، مگسی و دومکی و بلوچ قبایل در کچی کہ بہ دلیل خانہ جنگی ھایشان تباہ شدہ و در رعیت باروزئی ھا شدہ بودند، اکنون ھمراہ با باروزئی ھا با میراحمد میجنگیدند ـ چند سال بعد از جنگ سرھنگ میراحمدخان مطلع شد کہ نواب میرزاخان باروزئی مقلب بہ بخت بلندخان، رحیم خان پرانگ را بجای خود در سبی نشاندہ و خود بہ شکارپور منتقل شدہ است ـ میراحمدخان کہ در این زمان آمادہ بود و انتظار چنین روزی را میکشید، با دریافت این خبر ھمراہ با لشکر جرار و افراد انتخابی اسب سوار خود بہ سبی حملہ کرد ـ رحیم خان پرانگ با دریافت خبر لشکر بزرگی علاوہ بر لشکر قبایل مگسی و دومکی و دیگر قبایل بلوچ لشکری بزرگی از قبایل جاموت آمادہ نمود و بہ انتظار میراحمدخان نشست ـ میراحمدخان اینبار چون مار خشمگینی پیچ و تاب خوران ولی با احتیاط بہ پیش میرفت ـ رحیم خان در کنار رودخانہ لونی بہ انتظار نشست ـ در این محل دو لشکر بہ ھم رسیدند ـ میراحمدخان دستور داد کہ لشکر پیادہ بہ فرماندھی میرزنگی رئیسانی و شاھزادہ مھراب خان پیشروی کند و او خود با افراد اسب سوار در پشت لشکر ماند ـ رحیم خان پرانگ از دانش و تدبیر جنگی بی بھرہ بود و با دیدن لشکر پیادہ بلوچھا کہ بہ او نزدیک میشدند بدون آنکہ بہ پشت جبھہ توجہ کند بہ آنھا حملہ نمود ـ میراحمدخان کہ فرماندہ ای با تجربہ و جنگ آزمودہ بود از این ضعف رحیم خان پرانگ نفع برد و بلادرنگ با سوارکاران فدایی و دلیر خود بہ پشت لشکر باروزئی ھا حملہ نمود ـ لشکر باروزئی ھا بہ علت نادانی و غفلت رحیم خان پرانگ بہ محاصرہ افتاد ـ ستار بخت میراحمدخان در این روز بسیار درخشان بود ـ فدائیان او باروزئی ھا را پراکندہ کردہ و آنھا را از دم تیغ گذراندند کہ در مدت کوتاھی از کشتہ ھا پیشہ بجای ماند ـ لشکریان باروزئی ھا یکی یکی پراکندہ و متفرق گردیدند ـ رحیم خان با بجای گذاشتن صدھا کشتہ میدان جنگ را رھا نمود و بہ طرف شکارپور فرار کرد ـ میراحمد بہ اتفاق لشکر خود فاتحانہ وارد شھر سبی شد ـ شھر و اطراف آنرا بخوبی غارت نمود ـ لشکریان او تمام مناطق کچی را تا فاصلہ ھای بسیار دور غارت کردند و با غارت مناطق مظفر و منصور بہ کلات بازگشتند ـ
|
||||||||